0 مبانی فلسفی توحید صفاتی از دیدگاه علامه طباطبایی Philosophical Foundation of Attributive Monotheism from Allamah Tabatabai’s View Point https://jpht.ut.ac.ir/article_30277.html 10.22059/jpht.2012.30277 0 علامه طباطبایی توحید صفاتی حق تعالی را در قالب نظریه فلسفی «عینیت صفات کمالی با ذات حق تعالی» تفسیر می‌کند و این دیدگاه را تنها تبیین معقول از توحید صفاتی می‌داند. بر اساس این نظریه، صفات کمالی در خارج با ذات الهی و با یکدیگر عینیت دارند هر چند از جهت مفهومی با هم و با ذات مغایرند. وی این نظریه را بر اساس اصولی فلسفی همچون "معطی شیء فاقد شیء نمی‌شود" و صرافت و بساطت ذات الهی مدلل می‌کند. علامه در پاسخ به این پرسش که چگونه این تفسیر از توحید صفاتی با قبول کثرت مفهومی صفات سازگار است، دو راه را پیموده است: الف) تبیین اعتباری بودن مفاهیم صفات؛ ب) نفی انتساب کثرت صفات به مقام ذات. با تحلیل بیش‌تر می‌توان نشان داد که این دو پاسخ در طول هم‌اند و تناقضی با یکدیگر ندارند. پاسخ نخست بر این مبنا است که چون مفاهیم صفات اعتباری است، کثرت مفهومی صفات لطمه‌ای به وحدت مصداقی صفات و ذات نمی‌زند. اما پاسخ دوم یک گام فراتر می‌نهد و مقام ذات الهی را از تقید مفهومی و مصداقی پیراسته می‌داند؛ هر چند کثرت مفهومی صفات بعد از مقام ذات تحقق می‌یابد اما ذات خداوند عین تمام صفات کمالی به نحو اعلی و اشرف است.. 1 Allamah Tabatabai interprets the doctrine of Attributive monotheism of God under the philosophical theory of the identity of God’s perfection attributes with His essence. Because, in his view point, it is the only rational way for explanation of Attributive monotheism. According to this theory, all Divine perfection attributes are identical with each other and with God’s nature in external world; although they conceptually differ from each other and with God’s nature. His demonstration is based on some Islamic philosophy principles, such as “the bestower of a thing cannot be lack of it” or on “simplicity and purity of Divine essence”. In order to show the consistency of this explanation from Attributive monotheism, with acceptance of conceptual plurality of attributes, Allamah has presented two theses: A) the concepts of Divine attributes are posited mentally or virtually; B) the negation of plurality of attributes from God’s very nature. Through an accurate analysis, we can understand that these two theses are compatible and there is no contradiction in it. The first one is based on the fact that, since the concepts of attributes are virtual and mental, so conceptual plurality of attributes cannot damages the external unity of God’s attributes and essence. The second one, however, steps beyond and purifies Divine essence from any existential and conceptual qualification. 5 28 محمد سعیدی‌مهر Mohammad Saeedimehr دانشیار گروه فلسفه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران ایران saeedi3@modares.ac.ir مریم باروتی Maryam Barooti دانشجوی دکتری حکمت متعالیه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران ایران saeedi2@modares.ac.ir توحید صفاتی صفات خداوند علامه طباطبایی عینیت صفات و ذات

0 بررسی مبانی برهان جهان‌شناختی ویلیام کریگ The Analysis of Cosmological Argument’s Basis in William Craig https://jpht.ut.ac.ir/article_30278.html 10.22059/jpht.2012.30278 0 ویلیام لین کریگ فیلسوف معاصر آمریکایی است که در سالهای گذشته کوشیده است تا به کمک نظریه‌های جدید کانتور و نظریه فیزیک «مهبانگ»، تبیین تازه‌ای از برهان جهان‌شناختی ارایه دهد. وی برهان خویش را «برهان جهان‌شناختی کلام» می‌نامد که تبیینی جدید از برهان مسلمانانی همچون کندی است. او می‌کوشد حدوث زمانی عالم و نیاز به خداوند به عنوان علت محدثه را اثبات کند. در مجال پیش‌رو نخست برهان کریگ با توجه به مبانی و مقدمات آن تبیین می‌شود، سپس مبانی وی به فلسفه متعالیه صدرایی عرضه شده و مورد ارزیابی قرار می گیرد. 1 William Lane Craig, American recent philosopher has tried with appealing to Cantor’s latest ideas and also theory of “Big Bang” in physics; present a new explanation of cosmological argument. His explanation which is called “Kalam- Cosmological Argument” is going to describe Moslem philosopher’s argument in this aspect, like Kendi and Ghazali. He makes efforts to refuse the doctrine of eternality of the world and prove that the world has come to existence in a special time. Moreover, he proves that the world in its creation needs to God as a creator. So in this paper, first of all we will explain the Craig’s argument according to its basis and introductory views that have been used in it; then we will evaluation and criticize his basis by referring to Mulla-Sadra’s philosophy (Hikmat-Mota-Alye). 29 52 علی فاضلی Ali Fazeli استادیار دانشکده الهیات، دانشگاه یاسوج ایران m_yazdani_20102@yahoo.com رضا اکبریان Reza Akbarian استادیار گروه فلسفه دانشگاه تربیت مدرس ایران fazeli13512@gmail.com مریم یزدانی Maryam Yazdani کارشناس ارشد فلسفه و کلام اسلامی، مؤسسه آموزش عالی صدرالمتألهین تهران ایران m_yazdani_2010@yahoo.com برهان جهان شناختی خدا ملاصدرا. ویلیام کریگ

0 برون رفت علامه طباطبایی از مشکله رجعت در اندیشه صدرایی The Solution of Tabatabai for “Problem of Return” According to Sadraian Thought https://jpht.ut.ac.ir/article_30279.html 10.22059/jpht.2012.30279 0 بر اساس قواعد فلسفی حکمت متعالیه، به ویژه در باب حرکت جوهری و نفس شناسی، بازگشت به زندگی دنیوی پس از مرگ امری دور از نظر است؛ از این رو، ابطال تناسخ در شبکه مفاهیم صدرایی امری آسان‌یاب خواهد بود، به ویژه زمانی که قاعده امتناع تراجع را در نظر بگیریم. اما وقتی به نصوص دینی اسلامی رجوع کنیم نوعی از بازگشت به زندگی دنیوی را می‌بینیم که غیر از تناسخ است و عموم مسلمانان، به ویژه شیعیان به آن معتقدند مانند احیاء مردگان و رجعت دسته ای از نفوس بشری در آخرالزمان که از باورهای شیعه است. در نگاه اول تبیین این اعتقاد بر اساس مبانی صدرایی و تفکیک آن از تناسخ به گونه ای که دلایل ابطال تناسخ شامل این اعتقاد نشود کار بسیار دشواری جلوه می کند اما برخی صدراییان مانند علامه طباطبایی به این مسئله پرداخته اند و به عنوان یک حکیم صدرایی ضمن حفظ مبانی فلسفی حکمت متعالیه می‌کوشند با تفکیک میان موت طبیعی و موت اخترامی این اعتقاد را تبیین و اشکال‌های وارد بر آن را رفع کند 1 According to the philosophical principles of higher Wisdom (Motealiyeh), especially the theory of Substantial Movement (hareka fil-jawhar) and Psychology, it look impossible for human being to return to worldly life after his/her death. So refutation of the theory of reincarnation in the Sadra’s system will not be very hard, especially when considering the rule of Impossibility of Return (Emtena Tarajo). But in Islamic sources, especially in Shiite’s sources, we can find a pervasive believe in Returning to the worldly life that differs from reincarnation. I.e. Moslems Believe in Resurrection and Shiite’s believe in Resurrection and Returning of some elite humans at the End of time (Akharo-al-Zaman). At the beginning, it seems very hard to explain this belief according to the principles of Sadraian Thought and to distinguish it from reincarnation; so that the proofs which alleged against the theory of reincarnation can do nothing with it (i.e. theory of Returning or Rajat). But some of New-Sadraians, like Allameh Tabatabaei have considered this issue. He has tried to explain this Belief and find the solutions for it by maintaining the Sadra’s philosophical principle and, at the same time, distinguishing between natural and sudden death (Moute Ekhterami). 53 80 محمد احمدی‌زاده Mohammad Ahmadizade دانشجوی کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه امام صادق(ع) ایران forghani3@isu.ac.ir محمد فرقانی Mohammad Forghani دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه امام صادق(ع) ایران forghani2@isu.ac.ir حرکت جوهری رجعت علامه طباطبایی ملاصدرا نفس‌شناسی

0 بررسی نظریه عوض از دیدگاه معتزله و امامیه A study in Theory of Substitution from Motazela and Emamiyeh Point of View https://jpht.ut.ac.ir/article_30280.html 10.22059/jpht.2012.30280 0 انسان و سایر جانداران به رنج‌هایی ‌دچار می‌شوند که خود در پیدایش آنها نقشی ندارند. در اصطلاح متکلمان عدلیه، از چنین رنج‌هایی به «آلام ابتدایی» تعبیر می‌‌شود. از نظر عموم متکلمان معتزله و امامیه تمام آلام ابتدایی منسوب به خداوند نیکوست. درباره علت نیکویی آلام ابتدایی، دو نظریه مقابل وجود دارد: نظریه اول دیدگاه اکثر متکلمان معتزله و امامیه است که برای ‌نیکو بودن آلام ابتدایی افزون بر اعتبار (لطف و مصلحت)، عوض را ضروری می‌دانند. نظریه دوم دیدگاه برخی از آنان است که مصلحت موجود در الم ابتدایی را، برای نیکو بودن آن کافی می‌دانند و دیگر استحقاقی نیست تا عوض را ضروری نماید. هردو دیدگاه مورد چالش قرار می‌گیرند. دیدگاه نخست به طور مطلق صحیح نیست؛ زیرا آن‌چه برای مکلفان در زمینه آلام ابتدایی می‌توان مطرح کرد ثواب است و برای آنان، عوض به صورت تفضلی، آن هم در صورت نایل نشدن به ثواب، تبیین‌پذیر است و در مورد غیرمکلفان (حیوانات، کودکان، مستضعفان فکری‌، دیوانگان) نیز اگر الم ابتدایی‌ در حق خودشان لطف باشد، عوض استحقاقی قابل قبول نیست ولی اگر الم ابتدایی، در حق دیگران لطف باشد، و یا لطف‌ ‌آن نوعی ‌باشد می‌توان عوض استحقاقی را پذیرفت و سرانجام می‌توان گفت: نظریه ثواب و عوض مکمل یکدیگرند تا تبیین‌کننده نیکویی تمام آلام ابتدایی باشند. 1 As we all know, human beings and animals in their life sometimes encounter with hardships and pains, while they were not culpable. Some of the Motazela and Emamiyeh’s theologians called this pains “the Primary Pains” and they generally regard them as a good events, because they are coming from Allah. In this respect (goodness of the Primary Pains) there are two different ideas: The first one that belongs to Mutazelah and emamiyeh theologians argues that beside the fact that “the Primary Pains” are expediential, it is also good because of the theory of substitution. In the other word, it is necessary for its cause to substitute this pain with something else. The Second one says that the origins of “the Primary Pains” lay down only in their interest for creatures and there is no need to any more substitution. In this paper we challenged both perspectives: the first view is not completely true, because the devout people (people who are observant of religious laws and practices) will receive the remuneration in the afterlife world, and they will receive the substitution only if they are not given remuneration. And about non-devout people (who necessarily are not observant of religious laws and practices) like animals, kids, insane and so on, if the “the Primary Pain” is in their interest then they ... 81 110 حمید سروریان Hamid Sarvarian استادیار دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز ایران sarvarianhr2@yahoo.com محمد بنیانی Mohammad Bonyani استادیار دانشکده الهیات، دانشگاه شیراز ایران sarvarianhr@yahoo.com استحقاق اعتبار الم ابتدایی تفضل. عوض

0 تأملی بر مسئله خدا در تفکر هایدگر An Inquiry Concerning the Issue of God in Heidegger’s Thought https://jpht.ut.ac.ir/article_30281.html 10.22059/jpht.2012.30281 0 خدا در تفکر هایدگر به سه شکل عمده ظاهر می‌شود: وجود، امر مقدس و آخرین خدا. یافت وجود، در تجربه قلبی هیبت رخ می‌دهد و کشف امر مقدس هنگام رویارویی با کار هنری‌ای که جامع ساحات چهارگانه باشد؛ اما آخرین خدا، موضوع انتظار است؛ خدایی که غیاب آن در سرود شاعر، به کلام درمی‌آید. وجود، کار هنری و غیاب خدا، هر سه، رویدادهای «از آن خود کننده» هستند؛ رویدادهایی که سبب می‌شوند سوژه شناسنده، با طبیعت متحد شود؛ از این رو، ادراک خدا، به عدول از تفکر منطقی مرسوم و ورود به قلمرو تفکر معنوی و دریافت قلبی بستگی دارد. از نظر هایدگر، شعر، مظهر و پیشوای چنین ادراکی است. 1 In Heidegger’s thought God is appeared in three main forms: existence, sacred idea, and the final God. The existence, is apprehended with an internal experience; and the sacred will discovered by confronting with an art work which is exhaustive; but the final God, needs to eager expectancy, The God whose absence is expressed in the verses of poets. So the existence, art works and God's absence are all “possessing phenomena”, a phenomenon which cause unification between subject and nature. Accordingly, perception of God indeed depends on resilience from ordinary logical thought and entrance into spiritual thought. According to Heidegger, poetry is manifestation and guidance of such a perception. 111 130 ابراهیم رضایی Ibarahim Rezaei استادیار گروه معارف اهل البیت، دانشگاه اصفهان ایران rezaeeebrahim3@yahoo.com محمد صافیان Mohammad Safian استادیار گروه فلسفه، دانشگاه اصفهان ایران rezaeeebrahim2@yahoo.com امر مقدس خدا رویداد شعر. وجود

0 خدا در اندیشه یونگ God in Yung's Thinking https://jpht.ut.ac.ir/article_30282.html 10.22059/jpht.2012.30282 0 انسان پس از گذشت هزاران سال از تاریخ حیات خود هنوز نتوانسته برای پاره‌ای از پرسش‌هایش پاسخ قانع‌کننده‌ای بیابد. با وجود همه پیشرفت‌های علمی، هنوز نمی‌دانیم از کجا آمده‌ایم و به کجا می‌رویم و در اقیانوسی پر از رمز و راز، عاجز از یافتن پاسخی مناسب، به سراغ آفریننده این اقیانوس می‌رویم. اما این مفهوم و وجود چنین آفریننده‌ای خود مسأله‌ای پیچیده و دشواری است. مفهوم «خدا» از جمله مفاهیمی است که در عصر حاضر از دیدگاه‌های متفاوتی بدان پرداخته شده و سنت‌های مختلف تعبیرهای گوناگونی از آن ارایه کرده‌اند. در حوزه روان‌شناسی، زیگموند فروید به طور مفصل به این موضوع پرداخته و مسأله خدا را با توجه به نظریه عقده ادیپ تبیین کرده است. کارل گوستاو یونگ نیز که آثار چشمگیری در زمینه روان‌شناسی دین دارد، از این مفهوم در بیان آرای خود با احتیاط و گاه متناقض استفاده کرده است. از نظر او خدا در جان آدمی است و تصویر خدا مجموعه پیچیده‌ای از اندیشه‌هایی است که سرشت کهن الگویی دارند و میزان معینی از انرژی به کار رفته در فرافکنی را باز می‌نمایانند. این مقاله می‌کوشد تا اندیشه یونگ درباره خدا را با بهره‌گیری از آثار و سخنان وی مورد بررسی قرار دهد و رویکرد روان‌شناختی او را در این زمینه روشن سازد. 1 From the Ancient times, the question of God’s concept has been an ultimate concern for humankind and in recent times most of the thinkers try to answer in it from different aspects. The present article is going to consider this problem from Yung's psychoanalytical point of view. Following William James and Sigmund Freud generally, Carl Gustav Yung has had many studies concerning psychology of religion and in most part of his life tried to answer to this essential question. Although we can find some paradoxes in his findings. In his view point, God is a psychological reality that is located in our inside (psyche). He is not an imaginary or illusory reality that philosophers mixed it up with an object. God is achieved through religious experience. 131 148 جواد فیروزی Javad Firoozi استادیار ادیان و عرفان دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سمنان ایران j_firoozi2@yahoo.com زینت حسینی Zinat Hosseini دانش‌آموخته کارشناسی ارشد ادیان و عرفان، دانشکده علوم انسانی دانشگاه سمنان ایران j_firoozi@yahoo.com تصویر خدا خدا ضمیر ناخودآگاه جمعی کهنْ الگو

0 چیستی نسبت دین و دموکراسی در اندیشه توکویل The Relationship between Religion and Democracy in Tocqueville's Thought https://jpht.ut.ac.ir/article_30283.html 10.22059/jpht.2012.30283 0 این مقاله به کارکرد دین در تئوری دموکراسی توکویل می‌پردازد. توکویل در تحلیل دموکراسی در آمریکا اظهار می‌دارد که دین نقش مهمی در ایجاد دموکراسی و پاسداری از آن در برابر تهدیدهایی چون مادی‌گرایی، فردگرایی، استبداد اکثریت، تمرکز قدرت و کم رنگ شدن آزادی در مقابل برابری، ایفا می کند. او این نقش را با تأکید بر جنبه اخلاقی و سودمندی اجتماعی دین در جوامع دموکراتیک توضیح می‌دهد. به باور توکویل دین منبع اساسی و تکیه-گاه اصلی اخلاق خصوصی و عمومی است و اخلاق از شروط نخستین تداوم و بقای جامعه به شمار می‌آید. 1 This paper is an inquiry concerning the function of religion in Tocqueville’s theory of democracy. In analyzing the ideology of Democracy in America, he stated that religion plays an important role in establishing democracy, protecting it against threats such as materialism, individualism, tyranny of majority, focusing of power, and restriction of freedom versus equality. Tocqueville explains this role by emphasizing on moral aspect and social utility of religion in democratic societies. To him, religion is the main source and backrest of private and public morality and morality, is one of the first conditions of society continuance and survival. 149 166 محمد لعل علیزاده Mohammad lal Alizadeh استادیار گروه علوم سیاسی دانشگاه پیام نور تهران، ایران ایران a.moghadas2@modares.ae.ir اعظم مقدس Azam Moghadas دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی سیاسی دانشگاه تربیت مدرس تهران ایران a.moghadas@modares.ae.ir آزادی تمرکز قدرت دموکراسی دین فردگرایی.