2021-07-29T03:51:07Z
https://jpht.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=2252
مجله علمی " فلسفه دین "
2008-7063
2008-7063
1389
7
6
اسلامیسازی علم؛ بررسی و تحلیل دیدگاههای ضیاء الدین سردار
حمیدرضا
آیتاللهی
قدرت الله
قربانی
ایده اسلامیسازی علم از مسایل مهم معرفتی کشورهای اسلامی است که ضیاءالدین سردار پاکستانی، در این زمینه به ارایه دیدگاههای جدیدی اقدام کرده است. در نظریه او نقد سکولاریسم و شرق شناسی غربیان جایگاه محوری دارد. او تعریفی از علم ارایه میدهد که آن را در یک سنت فرهنگی قرار داده و رجوع به سنت و قرآن و بازتعریف واژگان اساسی اندیشه اسلامی، چون توحید، را در دستور کار دارد و بر بازگشت به دیدگاههای متفکران بزرگ اسلامی، بویژه معرفت شناسی غزالی و جامعه شناسی تاریخی ابن خلدون تأکید خاصی دارد و دچار برخی اشکالات نیز است. او درعین حال نگرش واقعگرایانه به دست آوردهای عظیم غرب را برای بازسازی علم اسلامی ضرورتی اجتناب ناپذیر میداند؛ یعنی مسلمانان با استفاده از ابزارهای کنونی علم مدرن در چهارچوب جهان بینیاسلامی و نگرش عملگرایانه، میتوانند فرایند اسلامیسازی علم را به سرانجام برسانند.
اجماع
سکولاریسم
سنت
علم اسلامی.
قرآن
2010
07
23
5
28
https://jpht.ut.ac.ir/article_22557_e8ffcad3aaa86d360a53bdd4f00544c4.pdf
مجله علمی " فلسفه دین "
2008-7063
2008-7063
1389
7
6
نقد و بررسی ایدة خدا و دیگر ایدههای استعلایی عقل محض در فلسفة نظری کانت و کاربردهای آن
حسن
مهرنیا
بخش دیالکتیک استعلایی کتاب «نقد عقل محض» بر آن است تا با الحاق به بخش تحلیل استعلایی، تصویر دقیق و روشنی از نظام معرفتشناسانة کانت ارایه کند. از این رو، نقد کانت از آرای معرفتشناختی فیلسوفان تجربی مسلک و دفاع از نظریات عقلگرایان در بخش تحلیل استعلایی کتاب سنجش خرد ناب را باید در کنار دفاع او از تجربهگرایان و نقد فیلسوفان عقلگرا در بخش دیالکتیک استعلایی مطالعه نمود؛ زیرا بخش اخیر در واقع پایة دیگر نظریة شناخت کانت است.
کانت در این بخش سه ایدة «خدا»، «نفس» و «جهان» را به عنوان ایدههای استعلایی عقل محض به کار میبرد و معتقد است از آنجا که عقل میل بیحد و حصری به فراروی از قلمرو مشروط به سمت امور ناشناخته و نامشروط دارد، در حالی که منطقاً او را یارای این تعالیجویی نیست، لذا گرفتار مغالطه و تعارض میگردد.
در این نوشتار، ضمن بیان روایتهای مختلف کانت از کارکرد(های) ایده های استعلایی عقل محض، اولاً نشان داده خواهد شد که ایده های خدا، نفس و بویژه با استعانت از تجربه و داده های حسی و به نحو «تنظیمی»، فاهمه را در رسیدن به کمال خود مدد رسانده و به وحدت و سامان بخشی ذهنی احکام و مبادی فاهمه می پردازند؛
ایدههای استعلایی
تنظیمی و تقویمی.
حالّ
عقل
فاهمه
2010
07
23
29
68
https://jpht.ut.ac.ir/article_22558_793eb53b18c027ec5518423f30b1af6b.pdf
مجله علمی " فلسفه دین "
2008-7063
2008-7063
1389
7
6
امتناع برهان صدیقین بدون پیشفرض فلسفی در منطق جدید
اسدالله
فلاحی
آخرین و کوتاهترین تقریر از «برهان صدیقین» از علامه طباطبایی است که استاد جوادی آملی دربارة آن ادعا کردهاند که هیچ پیشفرض فلسفی ندارد و از این رو، میتواند به عنوان اولین مسأله فلسفی مطرح شود. این ادعا بحثهایی را پدید آورده و مورد تأیید و انکار برخی از معاصران قرار گرفته است. در مقالات متعددی که در این زمینه به نگارش درآمده است، این ادعا به صورت موردی بررسی و نقد شده است. در این مقاله، ادعای استاد جوادی آملی را به صورت کلی و بدون توجه به برهان علامه طباطبایی بررسی میکنیم و میخواهیم ببینیم که آیا اثبات وجود خدا بدون کمک پیشفرض فلسفی اصولا ممکن است یا خیر؟ در این مقاله، با صورتبندی «موجود بودن خدا» در منطق مرتبه دوم هنکین (که با اداتهای وجهی ترکیب شده است) و با استناد به اثباتناپذیری آن در این منطق، نشان دادهایم که اثبات این مفهوم بدون پیشفرض فلسفی امکان ندارد.
برهان صدیقین
منطق مرتبه دوم.
منطق وجهی
وجوب
وجود
2010
07
23
71
95
https://jpht.ut.ac.ir/article_22559_d9ebaef6ba5624500629e82c4cfffd65.pdf
مجله علمی " فلسفه دین "
2008-7063
2008-7063
1389
7
6
نظریه جامع عدالت
ناصر
جهانیان
بینیازی با عدالتی جامع محقق میشود. تحقق چنین عدالتی فرض داشتن نظریهای جامع در مورد عدالت است. فرضیة مقاله اکتشاف چنین نظریهای است که از گزارههای ذیل تشکیل میشود:
عدالت واژهای است اجتماعی، و به معنای استقامت جامعه یا نظام دینی در طریق شرع میباشد.
فقیه جامعه اسلامی با توجه به مصالح و مفاسد واقعی قوانین کشور را از طریق ابزارهای مدرن قانونگذاری وضع میکند.
خیر و سعادت بر حق و الزام مقدم است. اما خیر و سعادت بشر فقط با عبودیت و الزامهای ناشی از شرع بدست میآید.
جامعة عادل و متعادل از دیدگاه اسلام با نهادهای ذیل شناخته میشود: حقوق طبیعی و فطری، قانون الهی، برابری، برادری، عقلانیت و مصلحت.
ارادهگرایی
آزادیگرایی.
عدالت
فایدهگرایی
قراردادگرایی
2010
07
23
97
132
https://jpht.ut.ac.ir/article_22560_682975952570fbcafaa8398bd6fb43e7.pdf
مجله علمی " فلسفه دین "
2008-7063
2008-7063
1389
7
6
بررسی استدلالهای مدافعان خطاناپذیری کتاب مقدس
محمد
حقانیفضل
عبدالرحیم
سلیمانی اردستانی
کتاب مقدس از همان ابتدای مسیحیت جایگاهی رفیع و بیهمتا در دیانت مسیحیان داشت و برای بسیاری از مؤمنان مسیحی هنوز این جایگاه را حفظ کرده است. اما پس از رنسانس، بهتدریج تحقیق دربارة کتاب مقدس، نویسندگان آن، شیوة نگارشی آن و حتی خطاها و تناقضات آن گسترش یافت؛ تا حدی که پس از عصر روشنگری، کتاب مقدس در زیر تیغ نقادان همچون دیگر آثار بازمانده از روزگار باستان، حلاجی و واشکافی میشد. در نتیجة این نقادیها، جایگاه کتاب مقدس متزلزل شد و حجیت آن به بحران گرفتار شد. از سویی مسیحیانِ معتقد در برابر این موج انتقادی، به مقابله پرداختهاند و استدلالهایی در دفاع از خطاناپذیری کتاب مقدس اقامه کردهاند و از سوی دیگر نقادان به نقد کتاب مقدس و حتی استدلالهای مدافعان این کتاب پرداختهاند. مقالة حاضر چهار استدلال از مهمترین دلایل مسیحیان در اثبات خطاناپذیری کتاب مقدس را تبیین و نیز بررسی میکند.
الهیات مسیحی
الهام
خطاناپذیری
کتاب مقدس
وحی.
2010
07
23
135
158
https://jpht.ut.ac.ir/article_22561_7074006fff4251fd1b3a64a8d5374041.pdf
مجله علمی " فلسفه دین "
2008-7063
2008-7063
1389
7
6
روششناسی برخورد پیامبر(ص) با مشرکان و اهل کتاب
مصطفی
عباسی مقدم
مطالعه شیوههای رفتار و تعامل پیامبر اعظم (ص) به عنوان برجستهترین فرستاده الهی با گروههای مختلف مردم، از جمله نیازهای روزگار به شمار میرود. شناخت این شیوهها میتواند راههای نفوذ در دلهای مخاطبان تبلیغ و ترویج دینی را در عصر حاضر به ما بنمایاند. از میان طیف مخاطبان پیامبر اسلام، مهمترین گروهها مشرکان (شامل بتپرستان، ستارهپرستان و سایر پرستندگان خدایان متعدد) و اهل کتاب (شامل یهود، نصارا، صابئان و مجوس) بودهاند.
حکمت و درایت نبوی ایجاب میکند که پیامبر (ص) با توجه به شناخت کافی که از مخاطبان خود دارد، برای هر گروه از مخاطبان به فراخور شرایط فکری ، روحی و اجتماعی، روشهای مناسب و مؤثر و مستقلی را به کار گیرد تا فرآیند اقناع و اثرگذاری معنوی به خوبی به انجام رسد. در این مقاله مهمترین روشهای تبلیغی پیامبر(ص) در مواجهه با مشرکان (از جمله نرمخویی در برخورد و معاشرت، یادآوری نعمتها، مقایسه بتها با الله، ارسال نامههای دعوت به پادشاهان، حضور در میان قبایل و اعزام چهرههای شاخص) و اهل کتاب (از جمله پاسخ به شبههها، تصدیق رسالتهای پیشین، دعوت به مشترکات و عقد پیمان صلح و همزیستی) به اختصار بیان شده است.
اهل کتاب.
تبلیغ
روش
سیره
مشرکان
2010
07
23
161
185
https://jpht.ut.ac.ir/article_22562_b1c207ef367346c32a5a2b3d0b8a1555.pdf
مجله علمی " فلسفه دین "
2008-7063
2008-7063
1389
7
6
رئالیسم و معیارهای آن
رضا
صادقی
با اینکه رئالیسم مفهومی شناخته شده و پرکاربرد است، اما با رجوع به منابع مربوط روشن میشود که این مفهوم تعریفی یکسان و مورد اتفاق ندارد. پرسشهایی که در بحث از رئالیسم طرح شدهاند، گستردهاند و به حوزههای مختلفی مانند وجودشناسی، الهیات معناشناسی، معرفتشناسی، منطق، روششناسی،اخلاق تعلق دارند و به همین دلیل، در تعریف این مفهوم بسته به حوزة مورد بحث از معیارهای متفاوتی استفاده شده است. در این نوشتار ضمن بررسی معیارهای گوناگونی که در تعریف مفهوم رئالیسم به کار گرفته شده است تلاش خواهد شد تا از معیار وجودشناختی به عنوان وجه اشتراک این معیارها دفاع شود.
رئالیسم
صدق
ضدرئالیسم
معناشناسی.
وجودشناسی
2010
07
23
187
212
https://jpht.ut.ac.ir/article_22563_54eb65665660115901c0912af53b75ed.pdf