دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 22 3 2025 10 06 A Systematic Study of the Interrelations among Cognition, Disposition, and Action in Allameh Tabataba'i’s Anthropology and Its Comparison with The Cognitive-Affective Personality System (CAPS) بررسی نظام‌مند روابط میان بینش‌ها، گرایش‌ها، و کنش‌ها در انسان‌شناسی علامه طباطبایی و مقایسة آن با نظریة نظام شناختی‌ـ عاطفی (CAPS) 233 247 103919 10.22059/jpht.2025.397300.1006128 FA محسن کهتری دکترای مدرسی معارف اسلامی، دانشکدة معارف و اندیشة اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0009-0006-8543-1070 Journal Article 2025 06 15 This study aims to delineate the systematic relationship among the faculties of cognition, motivation, and action within the structure of the human soul from the perspective of Allameh Tabatabaei. Drawing on primary sources, particularly Al-Mizan and his philosophical works, and employing a systemic model and conceptual analysis method, the study explores the circular interaction among cognition, emotion, will, and action within the existential dimensions of human beings. The findings indicate that, according to Allameh, every voluntary action stems from a chain of perceptual and emotional processes, ultimately leading to the formation of enduring dispositions (malakāt) in individuals. This exposition opens new horizons for understanding religious education and the Islamic ethical system and, in addition, offers practical insights for moral education and the philosophy of education. این پژوهش تلاشی است برای ترسیم رابطة نظام‌مند میان قوای ادراکی، انگیزشی، و کنشی در ساختار نفس از منظر علامه طباطبایی. با رجوع به <em>المیزان</em> و آثار فلسفی ایشان و با استفاده از الگوی سیستمی و روش تحلیل مفهومی، چگونگی تعامل حلقه‌وار میان شناخت، احساس، اراده، و عمل در ساحت وجودی انسان بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که از نظر علامه هر عمل اختیاری حاصل یک زنجیرة ادراکی و عاطفی است که در نهایت به شکل‌گیری ملکات پایدار در انسان می‌انجامد. این تبیین افقی نو در فهم تربیت دینی و نظام اخلاق اسلامی می‌گشاید و در تربیت اخلاقی یا فلسفة تعلیم و تربیت کارگشا است. https://jpht.ut.ac.ir/article_103919_f6cf2fa0659470ef95ad2a6aa13ba7d9.pdf