دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 23 1 2026 03 02 Mystical Experience as a Basis for Philosophical Thought A Comparative Inquiry into Wuhua and the Imaginal Worlds تجربۀ عرفانی به ‌مثابۀ مبنایی برای تفکر فلسفی، پژوهشی تطبیقی دربارۀ ووهوآ و عوالمِ خیال 61 72 105701 10.22059/jpht.2026.407318.1006169 FA سید سعید رضا منتظری گروه فلسفۀ علم و ادیان و عرفان، دانشکدة الهیات، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران میثاق محرابی گروه فلسفه علم و ادیان و عرفان، دانشکدة الهیات، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران Journal Article 2025 12 01 Mystical experience constitutes an intuitive encounter with sacred reality and divine manifestation through which the perceiver apprehends existence as an integrated whole. When purified from egoic and deceptive influences, it functions as a legitimate mode of knowing the truth of being. The concept of <em>wuhua</em> (無化), emerging from the trans‑sensory insight of the Chinese philosopher Zhuangzi, exemplifies such epistemic intuition; he elevated this experience into a philosophical principle explaining the transformation and unity of existence. Likewise, the notion of the <em>imaginal world</em> (<em>ʿālam al‑khayāl</em>), grounded in the mystical experiences of the Muslim thinker Ibn ʿArabī, articulates a layered cosmological structure in which the real and the imaginal interpenetrate. Despite their cultural and historical distance, both thinkers converge on a foundational intuition: that authentic knowledge of being transcends the confines of sensory perception. Adopting a descriptive and comparative approach, this study examines <em>wuhua</em> and the <em>imaginal world</em>, emphasizing their conceptual resonances. It argues that Zhuangzi’s lucid articulation of trans‑empirical insight can deepen the understanding of Islamic mystical ontology and cosmology. Based on extensive textual analysis, the findings reveal substantial philosophical convergences between Daoist and Islamic mystical thought. تجربۀ عرفانی مواجهه‌ای شهودی با حقایق قدسی و تجلیّات الهی است که منجر به رؤیت هستی به عنوان یک کل واحد می‌شود. چنین تجربه‌ای، در صورت مصونیت از القائات شیطانی و نفسانی، می‌تواند منبعی معتبر برای شناخت حقیقت وجود باشد. مفهوم «ووهوآ» برآمده از تجربۀ فراحسی چوانگ‌تزو، فیلسوف برجستۀ چینی، است. او این تجربه را به اصلی فلسفی برای تبیین حقیقت وجود تبدیل کرده است. از سوی دیگر، مفهوم عوالم خیال نیز محصول تجربۀ عرفانی ابن‌عربی، عارف مسلمان، است؛ که وی نیز از این تجربه برای تبیین ساختارهای چندلایۀ وجود استفاده کرده است. این دو اندیشمند، به‌رغم فاصله‌های فرهنگی و تاریخی زیاد، زمینه‌های فلسفی مشترکی دارند؛ از جمله اینکه هر دو مبنای تفکر خود را بر نوعی ادراک از وجود استوار کرده‌اند که فراتر از ادراک حسی است. این پژوهش، با رویکردی توصیفی و موضوع‌محور، به تبیین دو مفهوم ووهوآ و عوالم خیال و تمرکز بر شباهت‌های این دو می‌پردازد. با توجه به پیچیدگی مباحث عرفان اسلامی در زمینۀ وجود و مراتب آن، سادگی بیان چوانگ‌تزو می‌تواند به درک بهتر این مفاهیم کمک کند و راهگشایی برای پژوهشگران و علاقه‌مندان به حوزۀ عرفان باشد. روش‌شناسی پژوهش بر پایۀ منابع کتابخانه‌ای است. یافته‌ها نشان‌دهندۀ مشابهت‌های فراوان میان این دو سنت فکری است. https://jpht.ut.ac.ir/article_105701_39ec3beae38d4257b1391ad34f139f45.pdf