دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 23 1 2026 03 02 The Dialectic of Worship and Certainty in the Qur'an: An Explanation of the Ontological Praxis of Understanding and a Response to the Hermeneutical Circularity Challenge دیالکتیک عبادت و یقین در قرآن: تبیین پراکسیس هستی‌شناختی فهم و پاسخ به اشکال دور هرمنوتیکی 73 85 105906 10.22059/jpht.2026.409087.1006178 FA رمضان مهدوی آزادبنی گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران Journal Article 2026 01 05 This philosophical-Qur’anic study elucidates the dialectical relationship between worship (<em>ibadah</em>) and certainty (<em>yaqin</em>) within the Qur’an’s epistemological framework. It posits that certainty is not merely theoretical but is actualized through the existential practice (<em>praxis</em>) of worship. Analyzing key verses, the study argues that worship, as an “ontological praxis,” transforms the human mode of being, thereby creating the conditions for attaining certainty. This attained certainty, in turn, enhances the quality of worship, forming a virtuous ascending spiral rather than a vicious circle. Addressing the challenge of committing to worship before certainty, the research distinguishes knowledge levels (from <em>'ilm al-yaqin</em> to <em>haqq al-yaqin</em>) and employs concepts of innate disposition (<em>fitrah</em>) and pre-understanding. This model initiates with basic propositional knowledge and existential motivation, culminating in comprehensive, existential knowledge through practical commitment, offering an authentic framework for understanding the interplay of knowledge and action in religious epistemology. این پژوهش با رویکردی فلسفی-قرآنی، به تبیین رابطه دیالکتیکی عبادت و یقین در منظومه معرفتی قرآن می‌پردازد. فرضیه اصلی آن است که قرآن، فهم را نه یک امر نظری محض، بلکه معرفتی می‌داند که در پراکسیس (کنش وجودی) عبادت تحقق می‌یابد. با تحلیل آیات کلیدی، استدلال می‌شود که عبادت به مثابه یک «پراکسیس هستی‌شناختی»، با تغییر «شیوه بودن» انسان، شرط امکان دستیابی به یقین است و یقین حاصل شده، به نوبه خود، کیفیت عبادت را تعمیق می‌بخشد. چالش محوری این نظریه - که چگونه می‌توان پیش از حصول یقین، به عبادت متعهد شد - مورد بررسی قرار گرفته است. در پاسخ به آن، با تفکیک سطوح معرفت (از علم الیقین تا حق الیقین) و با تکیه بر مفاهیم فطرت و پیش‌فهم، نشان داده شد که این رابطه یک دور باطل نیست، بلکه یک حرکت مارپیچی صعودی است که با حداقلی از معرفت گزاره‌ای و انگیزش وجودی آغاز شده و در سیر التزام عملی، به معرفتی وجودی و تام می‌رسد. این خوانش، الگویی اصیل برای نسبت سنجی علم و عمل در معرفت شناسی دینی ارائه می‌دهد. https://jpht.ut.ac.ir/article_105906_68b724f0269ca688067b6b46fa425c41.pdf