دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 14 3 2017 09 23 Problem of Evil in the Process Theology and Transcendental Theosophy مسئلۀ شر در الهیات پویشی و حکمت متعالیه 589 607 64488 10.22059/jpht.2017.109574.1005182 FA حسن احمدی‌زاده استادیار و عضو هیأت علمیِ گروه ادیان و فلسفۀ دانشگاه کاشان طیبه غلامی دانشجوی کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه کاشان Journal Article 2014 10 18 Philosophers of religion, in most of the issues about the problem of evil as raised in western philosophical and theological arguments, are focused on the theoretical dimension of this subject. Most of these issues take the inconsistency between evil and the God's attributes as a very important challenge for the believers of theistic religions. Advocates of process theology like Alfred North Whitehead and others in the Chicago School, try to reformulate the problem of evil in another form by offering different descriptions for God and his attributes. Most of their important principles are: denying God's omnipotence and omniscience and his knowledge of future, different interpretation of the relation of God to the world, and distinction between the apparent evil and the real evil. In this article, we try to critique the philosophical and theological principles of process theology, based on the Islamic philosophical and theological principles of the Transcendental Theosophy. بیشتر مباحثی که در اندیشه‌های فلسفی و کلامی غرب، دربارۀ مسئلۀ شر مطرح شده‌اند، به جنبۀ نظری آن، (آن‌گونه که در ساختار کتاب مقدس بیان شده است) توجه داشته‌اند. این مباحث اغلب با اشاره به منطقی بودن مسئلۀ مذکور، ناسازگاری قدرت و علم مطلق خدا و رحمت واسعۀ او، وجود انواع مختلف شر در عالم را چالشی جدی پیش روی مؤمنان دانسته‌اند. الهیات پویشی به‌عنوان جنبش نوینی در مباحث کلامی - فلسفی با بهره‌گیری از دیدگاه‌های فلسفی <em>وایتهد</em> و پیروان او در <em>مکتبشیکاگو</em>، با ارائۀ تبیین و توصیف یکسره متفاوتی از تبیین سنتیِ مطرح در ادیان، به‌نوعی با تغییر دادن یا پاک کردن صورت مسئلۀ مورد بحث، سعی در یافتن راه حلی برای پاسخگویی به مسئلۀ شر داشته است. انکار قدرت مطلق خداوند و علم او به آینده، ارائۀ تفسیر متفاوتی دربارۀ ارتباط میان خدا و جهان و نیز تفکیک شر ظاهری از شر واقعی، از مهم‌ترین مبانی الهیات پویشی در مواجهه با مسئلۀ شر محسوب می‌شود. در جستار حاضر، برآنیم تا با تکیه بر آرای فلسفی و کلامی ملاصدرا، به‌ویژه اصالت وجود، تشکیک وجود، عدمی و نسبی بودن شر، رویکرد الهیات پویشی در مواجهۀ با مسئلۀ شر را نقد و بررسی کنیم. https://jpht.ut.ac.ir/article_64488_d92bed54b54112a3f1dff6910592e8ef.pdf