دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 18 2 2021 06 22 Analytical-Critical Study of the Theory of content participation in Theological Propositions from the Perspective of Ayatollah Javadiyeh Amoli بررسی تحلیلی- انتقادی نظریۀ اشتراک معنوی در گزاره‌های الهیاتی از منظر آیت الله جوادی‌آملی 149 173 81597 10.22059/jpht.2021.324313.1005832 FA سید محمد حسین حسینی وردنجانی کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران رضا برنجکار استاد گروه فلسفه و کلام، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران Journal Article 2020 05 04 As a prominent commentator of divine wisdom, Ayatollah Javadi Amoli has confirmed – in the course of the semantics of theological propositions – the theory of content commonality in theological propositions and propositions derived from reality. His consideration of other theories associated with the semantics of propositions and the challenges to the theory of content commonality have marked his interpretations as innovatory. The emphasis on the theory of coining words for the spirit of meanings, the contribution of the intellect to the conceptual recognition the Essence and Essential Attributes of the Necessary Being, the consideration of the theory of content commonality with the theory of Particular Unity  as compatible, and the wide application of this theory to the qura’nic verses and Islamic narrations can be suggested as innovative aspects of his work. Nevertheless, some aspects of his interpretations may challenge the essence of the theory of content commonality. These aspects include the inadequacy of the arguments used to prove this theory, the incompatibility of the theory of content commonality in theological propositions with the rules of Arabic language, the impossibility of reaching the root Essence of the Necessary Being, and the negation of this theory by the Particular Unity of Being. علامه جوادی آملی، از شارحان برجستۀ حکمت متعالیه، در معناشناسی گزاره‌های الهیاتی، نظریۀ اشتراک معنوی را در گزاره‌های لفظی الهیاتی و گزاره‌های برآمده از واقع پذیرفته است. توجه ایشان به نظریات دیگر در معناشناسی گزاره‌ها و همچنین چالش‌های مطرح در مورد نظریۀ اشتراک معنوی، سبب شده است که تقریر ایشان از این نظریه، دربردارندۀ زوایای جدیدی باشد؛ از جمله تأکید بر نظریۀ وضع الفاظ برای ارواح معانی، امکان عقل برای شناخت مفهومی واجب در حوزۀ ذات و صفات ذاتی، سازگار دانستن نظریۀ اشتراک معنوی با نظریۀ وحدت شخصی، تطبیق گستردۀ این نظریه در آیات و روایات. با این‌ همه ملاحظاتی در این تقریر وجود دارد که ممکن است اصل نظریۀ اشتراک معنوی را به چالش بکشد که از جملۀ آنها می‌توان به نارسایی ادلۀ این نظریه، ناسازگاری نظریۀ اشتراک معنوی در گزاره‌های لفظی الهیاتی با قواعد زبان عرب، محذور اکتناه واجب و منتفی شدن این نظریه بر پایۀ وحدت شخصی وجود اشاره کرد. https://jpht.ut.ac.ir/article_81597_a8c07e3f85257402ea6aa5d31e87b7cc.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 18 2 2021 06 22 Affliction in Simone Weil's Thought محنت در اندیشۀ سیمون وی 175 200 78691 10.22059/jpht.2020.302247.1005747 FA سید مصطفی موسوی اعظم استادیار گروه فلسفه، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران زهرا قاسم زاده دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران احسان ممتحن دانشیار گروه ریاضی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Journal Article 2020 06 26 The world has always been subject to a destructive evil, and every human being has experienced suffering in some way in his/her life. Therefore, if we do not look at evil with the connivance, we can find that the study of human suffering can constitute a part of the human's answers about evil. By propounding affliction, Simon Weil not only tries to answer some questions about evil, but also introduces the human to his other dimensions through affliction, as she introduces it as a step towards self-knowledge. For the self-alienated human of the modern world, the answer to causes of affliction is a liberating gift due to his return to his true self, because what truly liberates the human is the understanding of truth, and affliction helps him to achieve it. Therefore, in this article, the issue of affliction in the thought of this French scholar is examined in a descriptive-analytical manner by referring to Simone Weil's main works and those of her commentators. جهان همواره دستخوشِ شری ویرانگر بوده است و هر انسانی در مسیر زندگی‌اش رنج را به‌نحوی تجربه کرده است. پس اگر به دیدۀ اغماض به شر ننگریم، درمی‌یابیم که بررسی رنجِ بشری می‌تواند بخشی از پاسخ‌های انسان را در خصوص شر بدهد. سیمون وی، با مطرح کردنِ محنت، نه‌تنها در تلاش است به برخی پرسش‌های دربارۀ شر پاسخ دهد، بلکه به‌واسطۀ محنت انسان را با ابعاد دیگرش آشنا می‌سازد و آن را گامی در جهت خودشناسی معرفی می‌کند. برای انسانِ از خود بیگانۀ دنیایِ مدرن، پاسخ به چراییِ محنت، موهبتی رهایی‌بخش به موجب بازگشت به خویشتن حقیقی خویش است، چراکه آنچه انسان را حقیقتاً آزاد می‌کند، فهمِ حقیقت است و محنت انسان را در رسیدن به آن یاری می‌رساند. در این نوشتار به روش توصیفی-تحلیلی و با مراجعه به آثار اصلی سیمون وی و شارحان او مسئلۀ محنت در اندیشۀ این بانوی فرانسوی بررسی می‌شود. https://jpht.ut.ac.ir/article_78691_77d8acb15f81b555c5b1c600cdad6893.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 18 2 2021 06 22 The Relationship Between Faith and Action From the Early Wittgenstein’s Point of View رابطۀ ایمان و عمل از دیدگاه ویتگنشتاین متقدم 201 220 79859 10.22059/jpht.2021.277914.1005647 FA محمد علی عبداللهی دانشیار گروه فلسفه، دانشکدۀ الهیات، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران معصومه طاهری سودجانی دانش‌آموختۀ دکتری گروه فلسفه، دانشکدۀ الهیات، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران Journal Article 2019 08 01 The relationship between faith and action has not only been the concern of theologians, but also the philosophers have been discussing it. Wittgenstein is one of those philosophers who in both theory and practice have been concerned with the relationship between faith and action - albeit in his own way. Even in Tractatus Logico-Philosophicus, which may seem to be merely a pure logical and philosophical work, he has tried to address the issue of faith and action. It is due to this intention that the "sayable" and "showable" discussions are included in the treatise. From his point of view, faith is one of the facts that the believer shows in his action; therefore, there is a concomitance between the intention and action in his view. In this article, we show this claim with many evidences in Wittgenstein's works and the works of his commentators. رابطۀ ایمان و عمل تنها دلمشغولی الهی‌دانان نبوده و نیست، بلکه فیلسوفان نیز دربارۀ آن به بحث و گفت‌وگو پرداخته‌اند. ویتگنشتاین جزو آن دسته فیلسوفانی است که هم در نظر و هم در عمل دلمشغول رابطۀ ایمان و عمل بوده است؛ البته به روش خاص خود- او حتی در رسالۀ منطقی- فلسفی که شاید به‌نظر برسد صرفاً اثری منطقی و فلسفی محض است، تلاش کرده است به مسئلۀ ایمان و عمل بپردازد. مسئلۀ «بیان‌کردنی» و «نشان‌دادنی» به همین قصد و غایت در رساله گنجانده شده است. از نظر او ایمان جزو واقعیت‌هایی است که شخص مؤمن آن را در عمل خود نشان می‌دهد، بنابراین میان نظر و عمل در نظر او تلازم وجود دارد. در این مقاله این مدعا با شواهد بسیاری در آثار خود ویتگنشتاین و آثار مفسران او نشان داده شده است. https://jpht.ut.ac.ir/article_79859_f342e9ac24209b9900f9311c2324d345.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 18 2 2021 06 22 God’s Answering to Prayer and His Affectedness by It: A Response Based on Virtue-Oriented Religious Ethics استجابت دعا و تغییر اراده الهی؛ پاسخی بر مبنای اخلاق دینی فضیلت‌گرا 221 242 80280 10.22059/jpht.2021.309038.1005778 FA رحیم دهقان استادیار دانشکدۀ الهیات و ادیان دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2020 09 01 There is a customary notion about God’s answer to prayer that suggests that God is influenced by the prayers, makes new changes in the world of existence by changing his will, and answers the prayer. Does our prayer really change and affect the divine will? Explaining the four possible answers to this question in Islamic-Shī‘a thought, this article tries to seek a more just explanation for this question within the framework of virtue ethics. The first answer belongs to Avicenna who considers prayer as a divine decree. The second one is expressed by Mulla Sadra, who attributes the affectedness to the mediators of the Divine Grace. The third answer can be expressed through separating the attributes of essence from the attributes of the action. The fourth answer is proposed by those who consider prayer a mystery of predestination. However, the answer that agrees with the religion explanation of virtue-oriented ethics is that in the process of answering to the prayer, the change does not happen in the Asked One; rather, it occurs in the person who prays. The Essence and Will of the Asked One is fixed, and the essential effusion of God’s Grace always exists. Therefore, the more purified the prayer person becomes, the more congruent he will be with the Asked One, his will gets in line with that of God, his power to make changes in the world of creation will be more, and his demand will come closer to fulfillment. The more a person has true knowledge and wisdom as well as a purified soul, the more his speech will be heard in the Heavenly Kingdom and His prayer – which is based on genuine will and want – will be answered. در خصوص استجابت دعا یک تصور عرفی وجود دارد و آن اینکه خداوند از دعای بندگان متأثر می‌شود و با تغییر ارادۀ خود در عالم تصرف کرده و دعا را اجابت می‌کند. آیا به‌واقع، دعای ما موجب تغییر در ارادۀ الهی می‌شود؟ در این مقاله، ضمن تبیین پنج پاسخ ممکن به این مسئله در اندیشۀ اسلامی ـ شیعی، تلاش شده تا تبیین موجه‌تری از پاسخ این مسئله در ساختار اخلاق فضیلت جست‌وجو شود. پاسخ نخست متعلق به ابن‌سیناست که دعا را از مقدرات الهی می‌داند؛ پاسخ دوم را صدرالمتألهین بیان کرده که تأثیرپذیری را به واسطه‌های فیض الهی نسبت داده است. پاسخ سوم را می‌توان در قالب تفکیک صفات ذات از صفات فعل جست‌وجو کرد. پاسخ چهارم را کسانی دنبال می‌کنند که فرایند استجابت دعا را سرّ قدر می‌دانند. پاسخ پنجم از سوی عرفا، استجابت را به تجلی الهی گره زده است. اما پاسخ مدنظر مطابق تقریر دینی از اخلاق فضیلت، این است که در فرایند استجابت، تغیر و انفعال در مدعو رخ نمی‌دهد، بلکه در داعی محقق می‌شود. ذات و ارادۀ مدعو ثابت است و فیضیان وجودیِ خداوند همواره جاری است. ازاین‌رو به هر اندازه که داعی مهذب‌تر شود، سنخیت وجودی بیشتری با مدعو می‌یابد و ارادۀ او همراستا با خدا خواهد شد، قدرت او بر تصرف در تکوین بیشتر می‌شود و طلب او به اجابت نزدیک‌تر خواهد شد. هر اندازه انسان از معرفت و حکمت حقیقی و از نفسی پالوده و مهذب برخوردار شده باشد، به همان اندازه سخنش در ملکوت شنیده خواهد شد و دعا و طلب مبتنی بر اراده و خواستۀ اصیل او محقق خواهد شد. https://jpht.ut.ac.ir/article_80280_9b0b8eecd33d1fe8eea2ac6ebdc2bf94.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 18 2 2021 06 22 The Review of Wierenga's View of the Concept of Omniscience بررسی و نقد دیدگاه ویرنگا دربارۀ مفهوم «علم مطلق» 243 271 79683 10.22059/jpht.2021.310106.1005781 FA وجیهه عادلی دانشجوی دکتری، دانشگاه قم، قم، ایران سید احمد فاضلی دانشیار گروه فلسفۀ اخلاق، دانشگاه قم، قم، ایران Journal Article 2020 09 17 Divine knowledge – defined as God’ knowledge of the affairs of the world of existence – has always been the subject of philosophical-theological theology discussions, and to date various theories have emerged about it. The contemporary religious philosophers, too, have paid attention it and have rationalized its controversial issues. The first and foremost question about the divine knowledge is the quiddity of its truth, since the other related questions are affected by the response to this question. Investigating different theories, especially contemporary ones, can be helpful in solving the new challenges that have arisen about the belief in the divine omniscience. As a contemporary philosopher of religion, Wierenga has tried to rationally defend the infinite scope of the divine omniscience and respond to the challenges posed by opposing views through conventional methods in the philosophy of religion. However, there are some drawbacks to his account of the concept of omniscience and its properties. In Wierenga's view, omniscience means knowing all true propositions, which is occurrent, non-inferential, and incorrigible. The most important objection to his view is that such a definition cannot represent the truth of the Omniscience but can only be a nominal description arising from the expression of the scope of its adjuncts. There are other drawbacks to his account of the properties of omniscience, the most important of which is using a redundant prefix and a false presupposition. علم الهی به معنای آگاهی خداوند به امور هستی، موضوعی است که همواره در حیطۀ الهیات فلسفی ـ کلامی مطرح بوده و تاکنون نظریات مختلفی حول آن پدید آمده است. فیلسوفان دین معاصر نیز از التفات به آن اجتناب نکرده‌ و مسائل بحث‌انگیز مرتبط با آن را مورد دقت عقلی قرار داده‌اند. اولین و مهم‌ترین مسئلۀ مربوط به علم الهی، چیستی حقیقت آن است که به‌نوعی مسائل دیگر، متأثر از نوع پاسخ به این مسئله است. بررسی نظریات مختلف به‌خصوص دیدگاه‌های معاصر، در حل چالش‌های نوینی که در برابر باور به علم مطلق الهی پدید آمده‌اند، می‌تواند رهگشا باشد. ویرنگا به‌عنوان فیلسوف دین معاصر سعی کرده است با بیان منطقی به دفاع از گسترۀ نامحدود علم مطلق الهی بپردازد و با روش‌های متداول در فلسفۀ دین به چالش‌هایی که دیدگاه‌های مخالف ایجاد کرده‌اند، پاسخ دهد. با وجود این در نحوۀ روایت وی از مفهوم علم مطلق و ویژگی‌های آن، اشکالاتی به‌نظر می‌رسد. مفهوم علم مطلق به نظر ویرنگا در آگاهی به تمام گزاره‌های صادق قابل تعریف است که این علم، وقوعی، غیراستنتاجی و خطاناپذیر است. مهم‌ترین ایراد دیدگاه وی این است که چنین تعریفی نمی‌تواند گویای حقیقت علم مطلق باشد، بلکه تنها می‌تواند شرح اسمی در قالب بیان دامنۀ متعلقات آن باشد. اشکالات دیگری هم در روایت وی از ویژگی‌های علم مطلق به‌نظر می‌رسد که اهم آن استفاده از مقدمۀ زائد و اتخاذ پیش‌فرضی نادرست است. https://jpht.ut.ac.ir/article_79683_dab49ea92c4bf4d02b132fa30a3665e6.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 18 2 2021 06 22 The Necessity of Developing the Social Theology of Islam Based on the Thoughts of Master Motahhari ضرورت توسعۀ کلام اجتماعی اسلام با تکیه بر اندیشه‌های استاد مطهری(ره) 273 293 73743 10.22059/jpht.2019.265544.1005594 FA فیاض رستمی یکتا مربی گروه معارف اسلامی، واحد هشتگرد، دانشگاه آزاد اسلامی، هشتگرد، ایران علی اله‌بداشتی استاد گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران Journal Article 2018 11 24 It seems necessary to establish “social theology” as a new subfield  of “Islamic theology” to “present the social dimensions of doctrinal teachings,” “analyze new social issues related to doctrinal principles,” and “respond the numerous social doubts cast against religious teachings.” The ideas of contemporary Islamic theologians, especially Master Morteza Motahhari, who emphasize the coherence and integrity of religious teachings along with paying special attention to the social dimensions of Islam according to the needs of today's world, have provided us with valuable scientific materials to achieve this goal. This article explains the necessity and capacity of the establishment of such a tendency by extracting the social theology of Master Motahhari. ایجاد گرایش «کلام اجتماعی» در علم «کلام اسلامی» با سه هدفِ «ارائۀ ابعاد اجتماعی آموزه‌های اعتقادی»، «تحلیل موضوعات اجتماعی جدیدِ مرتبط با مبادی اعتقادی» و «پاسخ به انبوه شبهات اجتماعی وارده به معارف دینی» ضروری به‌نظر می‌رسد و اندیشه‌های متکلمان معاصر اسلامی و به‌خصوص استاد مرتضی مطهری که در عین تأکید بر انسجام و یکپارچگی معارف دینی، بنا به ضرورت‌های جهان امروز توجه ویژه‌ای به ابعاد اجتماعی اسلام کرده‌اند، مواد علمی ارزشمندی برای نیل به این مقصود در اختیار گذاشته است. این مقاله به تبیین ضرورت و ظرفیت ایجاد چنین گرایشی با استخراج کلام اجتماعی استاد مطهری پرداخته است. https://jpht.ut.ac.ir/article_73743_4ce19893cd876bd0685c6448a32981e4.pdf