دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 18 4 2021 12 22 The Application of Innate Knowledge in Proving the Existence of God From the Perspectives of Descartes and Mulla Sadra کاربست معرفت فطری در اثبات وجود خدا از منظر دکارت و ملاصدرا 465 493 86091 10.22059/jpht.2022.331831.1005859 FA مرضیه عبدلی مسینان استادیار، گروه معارف دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران زهرا حدادی استادیار، گروه معارف دانشگاه آزاد اراک، اراک، ایران Journal Article 2021 10 19 This article is an effort to reread the role of innate disposition in proving the existence of God in two different intellectual contexts and to represent their common and different aspects in the foundational discussions of theology in order to find a robust basis to achieve an assuring knowledge of divine propositions. This comparative study adopted a descriptive-analytical research method to attain this goal. The innateness of the knowledge about God and the demonstration of His existence along with the use of introspection in knowing God are the main common aspects between the viewpoints of Sadra and Descartes, while the difference in the type and referent of the innate knowledge and the difference in the median of the innateness arguments are the main differences of the two attitudes. The existence of difference in the philosophical system and epistemic foundations – including the Sadra’s existential originality, his belief in the direct knowledge, and his use of the revelation and mystic insight in addition to intellect – on the one hand and the essential principality and inattention to the direct knowledge and the use of pure intellect or intellectual insight by Descartes on the other hand have led to the contrast between Sadra’s mystic viewpoint to the Sublime Source and Descartes’ philosophical viewpoint and purely mathematical scale in the domain of theological discussions. Nonetheless, the similarity of some principles have led them to common and similar opinions about the possibility of knowing the Essence and the arguments about proving the essence of God based on innate knowledge. کاربست معرفت فطری در اثبات واجب از منظر صدرا و دکارت تلاشی است برای بازخوانی نقش فطرت در اثبات وجود خدا در دو بستر فکری مختلف و بازنمایی وجوه اشتراک و افتراق ایشان در مباحث اساسی خداشناسی به‌منظور یافتن مبنایی استوار در نیل به معرفت یقین‌بخش در گزاره‌های الهیاتی که در این پژوهش تطبیقی با روش توصیفی، تحلیلی به آن پرداخته شده است. فطرت‌مندی شناخت و اثبات وجود خدا و به‌کارگیری روش درون‌نگری در معرفت خدا، از مهم‌ترین وجوه اشتراک و تفاوت در نوع و متعلق معرفت فطری و اختلاف در حد وسط براهین فطرت، از مهم‌ترین وجوه افتراق میان این دو نگرش است. وجود اختلاف در نظام فلسفی و مبانی معرفت‌شناختی از جمله نگاه اصالت وجودی صدرایی و اعتقاد به علم حضوری و به‌کار‌گیری ابزار وحی و شهود عرفانی در کنار عقل، از یک ‌سو و مبنای اصالت ماهوی و بی‌توجهی به علم حضوری و به‌کارگیری صرف عقل یا شهود عقلانی از جانب دکارت سبب تقابل میان نگاه عرفانی صدرالمتألهین نسبت به مبدأ متعال با نگاه فلسفی و مقیاس صرفاً ریاضی دکارت در حوزۀ مباحث خداشناسی شده است؛ با این حال متفق بودن در برخی مبانی، آنها را به آرای مشترک و مشابهی در امکان شناخت ذات و براهین اثبات وجود خدا مبتنی بر معرفت فطری رسانده است.

https://jpht.ut.ac.ir/article_86091_12aea8863229473c05c0a087ebafba24.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 18 4 2021 12 22 The Evaluation of Spinoza’s Hermeneutic Theory ارزیابی نظریۀ هرمنوتیکی اسپینوزا 495 518 81733 10.22059/jpht.2021.316453.1005807 FA محمدعلی باقری دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد فلسفۀ دین، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، تهران، ایران محمدرضا بیات استادیار فلسفۀ دین، دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2021 01 04 The need to offer a hermeneutic theory about the interpretation of the sacred scriptures is of great importance. In response to the inappropriate interpretations of the Bible, Baruch Spinoza, the Jewish theologian and philosopher, tried to give in a hermeneutic theory. In this article, first his hermeneutic theory is explained based on the role of the four main components of author, interpreter, text, and method and with reference to the works of Spinoza. Then, pointing out the difficulties of Spinoza’s theory from his own viewpoint, his theory is compared to the traditional, modern, and postmodern approaches of hermeneutics. In this evaluation, although Spinoza’s hermeneutic theory is classified as a traditional hermeneutic theory, it is shown that he has moved away from the traditional readings before him and has paved the way for the modern hermeneutic to some extent. Spinoza’s attention to the effect of the interpreter’s awareness of the context, beliefs, and the viewpoints of the authors of the Bible in the process of interpretation is among the positive points of his theory. However, some components of his theory such as the attribution of non-realism to the Biblical text, the recommendation to remove the viewpoints and beliefs of the interpreter, the sufficiency of understanding the Bible based on its epistemic principle, and the ignorance of many Biblical teachings cannot be defended. نیاز به ارائۀ نظریه‌ای هرمنوتیکی دربارۀ تفسیر متون مقدس اهمیت زیادی دارد. باروخ اسپینوزا الهی‌دان و فیلسوف یهودی نیز در واکنش به تفسیرهای ناروا از کتاب مقدس کوشیده است تا نظریه‌ای هرمنوتیکی ارائه دهد. در این مقاله ابتدا با تکیه بر نقش چهار مؤلفۀ اساسی مؤلف، مفسر، متن و روش در فرایند تفسیر، و با مراجعه به آثار اسپینوزا، نظریۀ هرمنوتیکی وی توضیح داده شده، سپس با اشاره به دشواری‌های نظریۀ اسپینوزا از دیدگاه خویش، نظریۀ او با رویکردهای هرمنوتیک سنتی، مدرن و پست‌مدرن مقایسه شده است. در ارزیابی، اگرچه نظریۀ هرمنوتیکی اسپینوزا ذیل رویکرد هرمنوتیک سنتی قرار داده شده، نشان داده شده است که با تقریرهای پیش از خود فاصله گرفته و تا حدودی راه را برای هرمنوتیک مدرن گشوده است. توجه اسپینوزا به تأثیر آگاهی مفسر از زمانه، باورها و دیدگاه‌های نویسندگان متن مقدس در فرایند تفسیر از نکات مثبت نظریۀ وی به‌حساب آمده، ولی برخی مؤلفه‌های نظریۀ وی مانند ناواقع‌گرایی متن مقدس، توصیۀ وی به کنار نهادن دیدگاه‌ها و باورهای مفسر، خودبسندگی فهم کتاب مقدس با تکیه بر اصل معرفتی آن، نادیده گرفتن بسیاری از آموزه‌های کتاب مقدس غیرقابل ‌دفاع دانسته شده است.

https://jpht.ut.ac.ir/article_81733_45d446e860be17a2dc20ad47ee3c8353.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 18 4 2021 12 22 An Argument Based on the “Inference to the Best Explanation” Procedure in Favor of the Belief in the Existence of Life After Death Based on the Analysis of the Theory of Mind (TOM) in the Cognitive Sciences of Religion استدلال به روش بهترین تبیین به سود وجود حیات پس از مرگ براساس تحلیل قوۀ ذهن‌مندانگاری (TOM) در علوم شناختی دین 519 539 85740 10.22059/jpht.2022.329740.1005848 FA نعیمه پورمحمدی استادیار فلسفۀ دین، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران Journal Article 2021 09 23 This article set out to answer the question that how people’s belief in the life after death can be explained based on cognitive sciences and if such an explanation is in favor of the religious belief in the life after death or not. The “dead mouse experiment” and the “hero Richard experiment” are among the most important experiments recorded to confirm human belief in the duality of mind and body and the survival of the mind after the death of the body. The “theory of mind” is a theory that was proposed in the general cognitive sciences to explain some types of human learning and cognition. This theory came to be used by later cognitive scientists to explain the widespread belief of the humans in the duality of mind and body and the life after death. In this article, I have extracted and classified the pillars that form the theory of mind to explain the belief in the afterlife, including offline theory of mind, the need to the deads’ monitoring and judgment, limitations in simulating death, and physical perception and, consequently, the spatial understanding of death and life after death. The other theories of the cognitive science of religion that compete with the theory of mind are also mentioned in my article, such as cultural theory, essentialism theory, terror management theory, and the combined theory. Finally, based on these achievements of the cognitive sciences of religion in explaining the religious belief in the life after death, I present an argument using inference to the best explanation method or argument by comparative confirmation method, which shows that the possibility of an individual with a naturalist worldview to believe in the life after death is much lower than the possibility of an individual with a super-naturalist worldview to believe in it. این مقاله در پی پاسخگویی به این پرسش است که اعتقاد مردم به زندگی پس از مرگ را چگونه می‌توان براساس علوم شناختی تبیین کرد و آیا چنین تبیینی به سود باور دینی به زندگی پس از مرگ تمام می‌شود یا خیر. دو «آزمایش موش مرده» و «آزمایش ریچارد قهرمانِ» برینگ و همکارانش از جمله آزمایش‌های مهمی است که برای تأیید باور انسان به دوگانگی ذهن و بدن و بقای ذهن پس از مرگِ بدن ثبت شده است. نظریۀ «قوۀ ذهن‌مندانگاری» (TOM) از نظریاتی است که در علوم شناختی عمومی برای تبیین پاره‌ای از یادگیری‌ها و شناخت‌های انسان مطرح شده است و بعدها دانشمندان علوم شناختی دین از همان برای تبیین باور گستردۀ انسان‌ به دوگانگی ذهن و بدن و نیز زندگی پس از مرگ استفاده می‌کنند. در این مقاله ارکانی که نظریۀ قوۀ ذهن‌مندانگاری برای تبیین باور به زندگی پس از مرگ را تشکیل می‌دهد، استخراج و صورت‌بندی شده است: «قابلیت ذهن‌مندانگاری آفلاین»، «نیاز به نظارت و قضاوت مردگان»، «محدودیت در شبیه‌سازی مرگ»، «درک بدن‌مند و در نتیجه درک مکان‌مند از مرگ و زندگی پس از مرگ». از دیگر نظریه‌های علوم شناختی دین که رقیب نظریۀ قوهذهن‌مندانگاری‌اند نیز یاد شده است؛ همچون «نظریۀ فرهنگی»، «نظریۀ ذات‌گرایی»، «نظریۀ مدیریت وحشت» و «نظریۀ ترکیبی». دست آخر، براساس این دستاوردهای علوم شناختی دین در تبیین باور دینی به حیات پس از مرگ، «استدلالی به روش بهترین تبیین» یا «استدلال به روش تأیید مقایسه‌ای» اقامه شده است که نشان می‌دهد احتمال وقوع باور انسان به حیات پس از مرگ با فرض طبیعت‌گرایی، از احتمال وقوع باور انسان به حیات پس از مرگ با فرض فراطبیعت‌گرایی بسیار کمتر است.

https://jpht.ut.ac.ir/article_85740_1654c1b36936e3c2e3e4f814ddeb42da.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 18 4 2021 12 22 Evaluating the Success of Intellect-Sufficiency Theory in Denying the Necessity of Prophethood ارزیابی توفیق خردبسندگی بشر در نفی ضرورت نبوت 541 563 85879 10.22059/jpht.2022.334049.1005869 FA غلامحسین جوادپور استادیار گروه کلام، مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران، تهران، ایران Journal Article 2021 11 15 Prophethood and divine revelation are among the most important pillars of divine religions and the key path to the delivery of the divine messages and wants to the human. In traditional theology, arguments have been put forth for the necessity of prophethood and divine revelation. However, in addition to the external anti-revelation arguments, some big opponents have raised over time against prophethood and revelation within the religious traditions to the point that this rejection of prophethood has come to be interpreted by some as “atheism.” The cornerstone of this movement is the consideration of the human wisdom as the highest source of perception. The adherent of this stance believe that the output of the prophets’ for the human is either congruent with intellect or is against it. If the former is the case, then revelation is a repetition of the intellectual findings of the human and so is absurd, and if the latter is true, then revelation is anti-intellectual and so is unacceptable. The authoritativeness of prophethood relies on answering this two-sided argument. The most important direction to adopt in answering this argument is that when we examine phenomena using intellect, in addition to intellect-verifiable and anti-intellect issues, there are intellect-evading phenomena as well. This is particularly true for the religious context and the focal topic of this article, i.e., the acceptance of the existence of God. Therefore, it can be maintained that the human has no way other than divine revelation to understand suchlike issues. Moreover, the inability of the human to perceive some details of religious rules and propositions through intellect, the confirmation of the intellectual judgment by the divine revelation, and the changes of intellect over time and in various locations – which lead to noticeable changes in the intellectual findings – are among the reasons for the authoritativeness of epistemic sources other than intellect in the domain of God’s legislative will. نبوت و وحی از مهم‌ترین ارکان ادیان الهی و شاهراهی کلیدی برای رساندن پیام‌ها و خواسته‌های الهی به بشر به‌شمار می‌رود. در الهیات سنتی، ادله‌ای بر ضرورت نبوت و لزوم وحی ارائه شده است؛ اما از گذشته، علاوه‌بر براهین بیرونی وحی‌ستیزانه، در درون سنت‌های دینی نیز مخالفان بزرگی در برابر وحی و نبوت قد علم کرده‌اند؛ تا جایی که از این رویۀ انکار نبوت به «الحاد» تعبیر شده است. مهم‌ترین دستمایۀ این اندیشمندان، اتکا به خرد بشری به‌مثابۀ عالی‌ترین منبع ادراکی بوده است و آنها معتقد بودند رهاورد انبیا برای بشر یا مطابق با عقل است یا مخالف آن. در حالت اول، وحی تکرار یافته‌های عقلی و امری لغو است و در حالت دوم، ضدعقلی و در نتیجه غیرقابل پذیرش است. حجیت نبوت در گرو پاسخ دادن به این استدلال دووجهی است. مهم‌ترین محور مقابله با این استدلال آن است که در نسبت‌سنجی امور با عقل، علاوه‌بر خردپذیری و خردستیزی، امور خردگریز نیز وجود دارند؛ به‌ویژه در بافت دینی و فرض مسئله این مقاله، یعنی پذیرش وجود خدا. در نتیجه بشر راهی برای رسیدن به آنها غیر از وحی نخواهد داشت. همچنین ناتوانی ادراک برخی جزئیات در احکام و گزاره‌های دینی از طریق عقل، تأکید حکم عقل از سوی وحی و تحولات عقل در گذار زمان و تکثر مکان و در نتیجه تغییر محسوس در یافته‌های عقلی، از جمله دلایل حجیت منبع معرفتی غیر از عقل در حوزۀ ارادۀ تشریعی خداست..

https://jpht.ut.ac.ir/article_85879_78ec4009e444412711c21ca7b54a8f50.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 18 4 2021 12 22 The Deathlessness of Existenz in Jaspers' Philosophy With an Emphasis on His Thoughts on Death فناناپذیری اگزیستنز در فلسفة یاسپرس با تأکید بر مرگ‌اندیشی او 565 593 86155 10.22059/jpht.2022.334015.1005868 FA محمود درستی دانشجوی دکتری رشتة فلسفة تعلیم تربیت، دانشگاه شاهد، تهران، ایران اکبر رهنما دانشیار، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه شاهد تهران، تهران، ایران محسن فرمهینی فراهانی دانشیار، دانشکدة علوم انسانی، دانشگاه شاهد تهران، تهران، ایران Journal Article 2021 11 15 The core of Jaspers’ philosophical thought is the human existence, particularly reflected in the term Existenz. All other philosophical thoughts of him are related to this axial concept. Jaspers’ concept of Existenz expresses a non-experimental, non-concrete reality of the real individual and personality that can go beyond the objective time. This article investigates Jaspers’ perception of death. Using the thematic analysis method, the article tries to clarify his stance to death and the deathlessness of the Existenz and to give in a better understanding of the human existence in this world. From Jaspers’ viewpoint, the reality of biologic death is related to Dasein, while the borderline position of death – that might lead to the realization of the real self of the individual – is related to Existenz. He tries to show that although the human is a mortal creature, he has a transcendental dimension, too, and cannot be reduced to a mere physical creature in the world. Trying to explain the transcendental aspect of the human, Jaspers deems Existenz as immortal and unlimited. From the viewpoint of Jaspers, the immortality of Existenz does not mean the continuation of life in another realm after death; rather, the person can experience the immortality feeling in an existential moment while he is alive. According to this viewpoint, this immortal moment is timeless, i.e., the past, present, and future relations are not present in it (the way we perceive them); rather, they are perceived simultaneously in that timeless moment. هستة اصلی تفکر فلسفی یاسپرس وجود انسان و به‌ویژه اگزیستنز است. تمام عقاید فلسفی دیگر او به همین موضوع محوری مربوط می‌شود. مفهوم اگزیستنز یاسپرس بیانگر واقعیت غیرتجربی، غیرانضمامی فرد و شخصیت واقعی است که می‌تواند از زمان عینی فراتر رود. این مقاله تصور یاسپرس از مرگ را بررسی و با استفاده از روش تحقیق تحلیل مفهومی از نوع بسط مفهوم به روشن‌سازی مفهوم وی در مورد مرگ و فناناپذیری اگزیستنز پرداخته و سعی کرده است درک بهتری از وجود انسان در این جهان را ارائه دهد. از دیدگاه یاسپرس، واقعیت مرگ بیولوژیکی مربوط به دازاین است، درحالی‌که موقعیت مرزی مرگ، که ممکن است به تحقق خود واقعی فرد منجر شود، متعلق به اگزیستنز است. او می‌کوشد نشان دهد که اگرچه انسان موجودی فانی است، جنبة استعلا نیز دارد و به موجود فیزیکی صرف در جهان قابل تقلیل نیست. یاسپرس در تلاش برای تبیین جنبة استعلایی انسان، اگزیستنز را فناناپذیر و نامحدود می‌داند. فناناپذیری اگزیستنز از نظر یاسپرس به معنای زندگی پس از مرگ در قلمرو دیگری نیست، بلکه فرد می‌تواند در زمان زنده بودن احساس فناناپذیری را در لحظه‌ای وجودی تجربه کند. طبق دیدگاه او، این لحظة جاودانه بی‌زمان است، به این معنا که روابط گذشته، حال و آینده، همان‌طورکه ما آنها را درک می‌کنیم، در آن اعمال نمی‌شوند، بلکه همزمان در آن لحظه بدون زمان درک می‌شوند.

https://jpht.ut.ac.ir/article_86155_0a8e6fd1b235b0600b99337ea23592b2.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 18 4 2021 12 22 The Expressive Miraculousness of the Holy Quran Concealed in the Literary Style of Noun-Verb Conversions: A Study Based on Jacobsen’s Functionalist Theory اعجاز بیانی قرآن کریم در پساپردۀ اسلوب ادبی عدول بین اسم و فعل (با تکیه بر نظریۀ نقش‌گرای یاکوبسن) 595 623 78287 10.22059/jpht.2020.301205.1005745 FA مجتبی عمرانی پور استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران مهران غلامعلی زاده دانش‌آموختۀ دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران Journal Article 2020 04 18 In their examination of the miraculousness of the Qur’ān, scholars and thinkers have been paying a special attention to its expression and style for a long time. Numerous studies have been carried out in this regard in which the divinity of the source of this unique Scripture is evidently revealed. As one of the most essential methods of expression used by the noble Qur’ān, ‘udūl (conversion) means changing the linguistic context and the speech style. This concept has various types that have been classified by rhetoric scholars. These include switching from truth to metaphor; from close, easy propositions to distant, complex ones; and from one verb/noun form to another verb/noun form. Various purposes have also been suggested for these various types of conversions. Similarly, linguists emphasize the secondary purposes of linguistic techniques. Roman Jacobsen, the famous Russian linguist, calls the secondary purposes as linguistic functions. He considers six roles for language, namely phatic, emotive, aesthetic/poetic, conative, metalingual, and referential. The study at hand aimed to analyze the purposes of converting nouns and verbs to each other in the noble Qur’ān based on Jacobsen’s functionalist theory and to look at the miraculousness of the Qur’ān from this viewpoint. This examination showed that conversion in every verse of the Qur’ān causes the addressee to make mental exploration and reflection, one which is among the main purposes of the sublime God in the noble Qur’ān. The findings show that the implication of noun on the affirmation and that of the verb on renewal and contingency have had the largest representation in these verses. On the other hand, in some verses, in addition to semantic implication, the observation of the distance between the verses has also been taken into consideration. The six functions of language sometimes overlap, while in other cases the conversion leads to overemphasis on one of the functions. These findings all indicate the expressive miraculousness of the noble Qur’ān and prove the divine source of this heavenly Scripture. صاحبان علم و اندیشه در بررسی اعجاز قرآن کریم از دیرباز تاکنون به بخش بیان و اسلوب آن توجه ویژه‌ای داشته‌اند. در این زمینه پژوهش‌های ارزشمندی انجام گرفته است که از این طریق ربانی بودن مصدر این متن بی‌نظیر نیز نمودی بارز دارد. عدول به‌عنوان یکی از اساسی‌ترین شیوه‌های بیانی قرآن کریم به معنای تغییر در سیاق و اسلوب کلام است، که خود گونه‌های مختلفی دارد و اندیشمندان علم بلاغت به دسته‌بندی آن پرداخته‌اند. از جمله عدول از حقیقت به مجاز، عدول از تعابیر نزدیک و آسان به تعابیر دور و پیچیده، عدول از یک صیغه به صیغۀ دیگر در فعل‌ها و اسم‌ها که اغراضی را نیز برای آن بیان کرده‌اند. زبان‌شناسان نیز به اغراض فرعی تکنیک‌های زبانی تأکید دارند. رومن یاکوبسن زبان‌شناس بنام روسی از اغراض فرعی به‌عنوان نقش‌های زبانی یاد می‌کند. وی برای زبان شش نقش ترغیبی، عاطفی، ادبی، همدلی، فرازبانی و ارجاعی در نظر گرفته است. پژوهش حاضر سعی دارد با تکیه بر نظریۀ نقش‌گرایی یاکوبسن، اغراض عدول بین اسم و فعل در قرآن کریم را بررسی و تحلیل کند و از این دریچه به اعجاز بیانی قرآن بنگرد. این بررسی نشان می‌دهد که عدول در هریک از آیات، مخاطب را دچار کاوش ذهنی و تعقل و تدبر می‌کند؛ تعقل و تدبری که از اهداف اساسی خداوند متعال در قرآن کریم است. نتایج نشان می‌دهد که دلالت اسم بر ثبوت و فعل بر تجدد و حدوث، بیشترین نمود را در این آیات داشته و در برخی آیات علاوه‌بر دلالت معنایی، رعایت فاصلۀ آیات نیز مدنظر بوده است. نقش‌های شش‌گانۀ زبان گاهی با هم همپوشانی دارند و در برخی موارد، عدول صورت‌گرفته بیش از یک نقش را نمود بخشیده است که همۀ این موارد بیانگر اعجاز بیانی قرآن کریم و ثابت‌کنندۀ مصدر ربانی این کتاب آسمانی است.

https://jpht.ut.ac.ir/article_78287_4bdae83fcb50e038462332235630a442.pdf