دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 1 3 2005 10 23 - هگل ، وضع مجامع افلاطون و کانت مطالعه ای تطبیقی در باب دیالکتیک و فرایند خودآگاهی 14152 FA دکتر محمد محمد رضایی حسن مهرنیا Journal Article 1970 01 01 The Present article is going to study the process of dialectic and self- consciousness from the point of view of philosophers such as Plato, Aristotle, Kant, Fichte, Schelling and Hegel. The core of this article is the approach of Hegel to dialectic and self- consciousness and his criticism on dialectic from the point of view of past philosophers and what he has added to them. In the Science of Logic and also the Encyclopaedia of Philosophical Sciences in Outline, Hegel tries to combine the one-sidedness of Fichte and Aristotle and their pure concern over the subjective realm with the objectivity of Schelling and also with the Stoic logic, and therefore relate the thought and existence on the one hand, and by giving a Platonic explanation of the dialectic of Kant, set them as two bases of his own dialectical trinity on the other hand. Later in his book, Hegel gradually tells us about his theory of master and slave, and through this enters the realm of scepticism and recognizes it as a way to leave the position of 'privation' or 'unhappy consciousness' and enters the stage of religion. اثر حاضر برآن است تا فرآیند دیالکتیک و خودآگاهی را در نزد فیلسوفانی چون افلاطون،ارسطو،کانت،فیخته،شلینگ و هگل مورد بررسی قرار دهد. آن چه بر سرتاسر این نوشتار سایه افکنده است ، رویکرد هگل به مبحث دیالکتیک و خودآگاهی و انتقادهای او بر دیالکتیک مورد نظر فیلسوفان گذشته و تکمله هایی است که بدانها افزوده است . هگل در کتاب علم منطق و نیز دایر? المعارف علوم فلسفی تلاش می کند تا از یک سو یک جانبه گرایی فیخته و ارسطو و توجه صرف آن ها به عالم ذهن را با عینیت گرایی شلینگ و نیز منطق رواقی درهم آمیزد وبدین طریق میان اندیشه و هستی ، یا اثبات و ثبوت پیوند برقرار کند . و از سوی دیگر با ارایه تفسیری افلاطونی از دیالتکتیک کانت ، آنها را دو پایه تثلیث دیالکتیکی خود قرارمیدهد . هگل در ادامه بحث به تدریج به طرح نظریه خواجه و برده می پردازد و از این رهگذر پا به وادی شکاکیت می گذارد و آن را برون شدی از حالت "حرمان" یا "شعور اندوهبار" و گذار به مرحله دین میداند. https://jpht.ut.ac.ir/article_14152_8f771b082a5e6688b24194ae777d0550.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 1 3 2005 10 23 - اوصاف خداوند از دیدگاه اندیشمندان اسلامی و قاضی سعید قمی(ره) 14153 FA حجت الاسلام سید علی علوی قزوینی Journal Article 1970 01 01 The problem of divine attributes and how they are attributed to the Lord's being and their relations with the true and pure Unity of God are of the most fundamental epistemological problems in the realm of knowing the origin, which have been considered by different Muslim sects, particularly by the school of the innocent Imams (p.b.u.th.) since the old times. We have received several Hadiths from the innocent Imams (p.b.u.th.) on the topic, and theologists, philosophers, mystics and other Muslim thinkers have established different theories. In this article it has been tried to get to a right understanding of this problem through going over the opinions and views of Muslim scholars, especially the valuable thoughts of the sage philosopher and attained-union mystic the late Ghazi Sa'id Qumi(may God bless his soul!). He is the explicator of the noble book the unity by Abi-Ja'far Muhammad, the son of Ali, the son of Hussein, the son of Mousa, the son of Babeweih Qumi, known as Sheikh-e- Sadouq, which is based on the Hadiths from the Innocents (p.b.u.th.). مسأله صفات خداوند و کیفیت اتصاف ذات اقدس ربوبی به اوصاف کمالیه،و ارتباط آن با توحید حقیقی و خالص پروردگاراز اساسی ترین مسایل معرفتی در حوزه مبدأشناسی است که از دیرباز مورد توجه فرقه های مختلف اسلامی قرار گرفته ، و بویژه در مکتب اهل بیت (ع) به آن توجه خاص مبذول شده و وروایات متعددی نیز از ائمه معصومین (ع) در این موضوع صادر شده است ، و در این راستا نظریه های گوناگونی از سوی متکلمین و فلاسفه و عرفاء و سایر اندیشمندان اسلامی به منصه ظهور و بروز رسیده است ، در این مقاله سعی شده است تا با مروری بر آراء و نظریات اندیشمندان اسلامی و خصوصاً اندیشه های ارزشمند حکیم فرزانه و عارف و اصل مرحوم قاضی سعید قمی (ره)- شارح کتاب شریف "توحید" تألیف ابی جعفرمحمدبن علی بن الحسین بن موسی بن بابویه قمی معروف به شیخ صدوق که برگرفته از روایات معصومین (ع) می باشد – به درک صحیحی از این مسأله نایل شویم . ان شاءالله . https://jpht.ut.ac.ir/article_14153_493ed90646c9907a85b9bb828c838c6b.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 1 3 2005 10 23 - هویت شناسی دین در اسلام و غرب 14154 FA دکتر ابوالفضل ساجدی Journal Article 1970 01 01 شناخت چیستی و هویت دین در دین پژوهی معاصر اهمیتی شگرف دارد زیرا بسیاری از نزاع های پژوهشگران این عرصه با نوع تعریف آنها از دین پیوندی وثیق دارد و بدون ابهام زدایی از هویت دین ورود به بسیاری از چالش های دین شناسی نزاعی بی حاصل و عقیم است . این امر در جای جای عناوین دین پژوهی معاصر چون زبان دین ، عقل و دین ، کثرت گرایی دینی ، رابطه دین و آزادی ، دین و هنر ، دین و توسعه و سایر مباحث چالش زای موجود... اثرگذار و تعیین کننده است . مقاله ی حاضر کاوشی در شناخت هویت دین است. در این رابطه ابتدا از مباحثی چون هدف از هویت شناسی دین ، مشکلات پژوهش در این موضوع و معانی لغوی دین سخن به میان آمده است . پس از طی گفتار مقدماتی ، فصولی به دیدگاه متفکران غربی ، سپس اندیشوران اسلامی و سرانجام نظر برگزیده اختصاص یافته است . دین پژوهان و متکلمان غربی تعاریف فراوانی برای دین ارایه داده اند که به رغم کثرت و تنوع، آنها را درسه دسته جای داده ایم : تعاریفی با محوریت خدا،حقیقت یا ارزش غایی،تعاریف کارکردی،و تعاریف شهودگرایانه،تعاریف متکلمان اسلامی را نیز به دو نوع عام و خاص تقسیم کرده و در تعاریف عام ، نظرات علامه طباطبایی و آیات جلیل القدر سبحانی،جوادی آملی و مصباح بیان و ارزیابی شده است . سپس تعریف دین از منظر قرآن و روایات آمده است . در نهایت ، نتیجه گیری و بیان تعریفی عام،شامل ادیان الهی و غیرالهی ، و سپس خاص ادیان الهی عرضه شده است . https://jpht.ut.ac.ir/article_14154_02b0dfe67d708d39a31bd45f94c6d1cf.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 1 3 2005 10 23 - چیستی و ماهیت فلسفه اسلامی 14155 FA حجت الاسلام سید اسحاق حسینی کوهساری Journal Article 1970 01 01 The present article, following the introduction and talking about the necessity of the subject, has answered three fundamental questions: 1. Can sciences and philosophy be described as Islamic or non Islamic? 2. Is the nature of the current philosophy Arabic? 3. Is the nature of the current philosophy Islamic? We prove, through studying and criticizing the opinions of the critics, that we can describe the current philosophy as Islamic. Moreover, we will answer the second question, after mentioning the racial opinions of orientalists and Arabs and studying and criticizing them, negatively. Concerning the third question, first we disapprove of the theory that the current Islamic philosophy is intrinsically Hellenic, concerning Sohravardi's theory on the background of the Islamic philosophy and concerning the schools of Alexandria, Antioch, ancient Iran, India and Syriac schools. Then we state and criticize the theory of separation, and state the views of Allamah (savant) Tabatabaei and his pupils on the Islamic nature of the current philosophy. At the end, we will answer the criticisms of the critics, and clear up the meaning of the Islamic nature of philosophy. مقاله پیش رو پس از ذکر مقدمه و ضرورت بحث به این سه سوال محوری موضوع پاسخ داده است : 1. آیا اساساً علوم و فلسفه میتوانند وصف اسلامی و غیر اسلامی به خود بگیرند؟ 2. آیا ماهیت فلسفه رایج عربی است ؟ 3. آیا ماهیت فلسفه رایج اسلامی است ؟ با نقد و بررسی سخنان منتقدین ، اسلامی بودن فلسفه به اثبات رسید . و به پرسش دوم پس از نقل و بررسی نظریات نژادگرایانه مستشرقان و نژادگرایانه عربی پاسخ منفی ونیز نقد و بررسی شده است . پرسش سوم ، در آغاز نظریه یونانی بودن ماهیت فلسفه رایج مسلمان ها با توجه به نظریه سهروردی در پیشینه فلسفه اسلامی و توجه به حوزه اسکندریه،انطاکیه،سریانی،ایران باستان و هند نفی شد. سپس به نقل و نقد نظریه تفکیک پرداخته و در پایان نظریات علامه طباطبایی و شاگردان او در ماهیت اسلامی بودن فلسفه رایج نقل و انتقادات منتقدان هم پاسخ داده شده و مقصود از ماهیت اسلامی داشتن فلسفه به خوبی روشن شده است . https://jpht.ut.ac.ir/article_14155_ff282fc59c68fa5cc397c5c95cc1301c.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 1 3 2005 10 23 - مفهوم دیالکتیک در فلسفه افلاطون 14156 FA دکتر حسین معصوم Journal Article 1970 01 01 LiteralIy, dialectic means' the technique of dialogue. Philosophically, it has several meanings such as the dialogue of Zeno, Sophists, Socrates and Plato. Carelessness in using them causes misunderstanding. . Zeno used the word 'dialeCtic' first. In Plato's dialogUes, 'dialectic is used in four senses: 1. In the early dialogues, it means the technique of argument by means of question and answer. ' 2; In the middle 'dialogues, it means actions based on suppositions, and" one of the specifications of dialectic is that it destroys the hypotheses.. Now the question is that what the meaning of destroying the hypotheses' is. " 3. In the late dialogues, it means the method ofdivision. 4. In the Republic, it means the education of philosopher -kings or wise rulers, which finally turns to' the supreme form or the Idea. of the Good., Dialectic has two stages: 1. ascending dialectic, 2. descending dialectic.,' ,Is man innately absolutist? دیالکتیک از نظر لغوی به معنای فن مباحثه و از نظر فلسفی دارای معانی مختلفی است ، مانند دیالکتیک زنون،دیالکتیک سوفسطاییان،دیالکتیک سقراط،دیالکتیک افلاطون و... به نظر افلاطون یکی از ویژگیهای دیالکتیک این است که آن، مخرب فرضیات است . حال سوال این است که تخریب فرضیه یعنی چه؟ دیالکتیک دو مرحله دارد : 1- دیالکتیک صعودی 2- دیالکتیک نزولی آیا انسان،فطرتاً مطلق خواه است ؟ این مقاله به بحث و بررسی مسایل فوق می پردازد . https://jpht.ut.ac.ir/article_14156_be571f4cab1bd2ce6b7358527a3f50f2.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 1 3 2005 10 23 - رویکرد نقادانه در چگونگی شناخت خدای متعال0 14157 FA دکتر محمد رسول آهنگران Journal Article 1970 01 01 علم بر دو قسم حصولی و حضوری است . قوام علم حصولی به حضور مفاهیم است و علم حضوری به وجود معلوم. شناختی که انسان میتواند به خدای متعال پیدا کند تنها از نوع اول است و معرفت به خدا از نوع دوم غیرممکن است . علم هرچند از جهت سبب و چگونگی به وجود آمدن،به دو دسته اکتسابی و شهودی انقسام پیدا میکند و اشخاص مهذب با پالایش روح از غبار معصیت میتوانند به نحو شهودی به باور در مورد خدا برسند ، اما این بدان معنا نیست که علم آنها در این قالب از نوع حضوری است بلکه شناخت شهودی از جهت حصولی بودن فرقی با شناخت اکتسابی ندارد اگرچه از جهات دیگر میان این دو دسته علم اختلافات و تمایزاتی وجود دارد . تنها در صورتی میتوان باور داشت به این که خدای متعال را میتوان با علم حضوری شناخت که معتقد به وحدت شخصی میان خالق و مخلوق شویم . اگر کسی منکر این مبنا باشد ، چنان که عقل و شرع وحدت شخصی را منکر بوده و هرکسی به معلومات فطری و باورهای اولیه عقلی خود نیز رجوع کند سستی و بی اساسی این مبنا را درمی یابد ، در این صورت نمیتواند بپذیرد که به خدای متعال به نحو علم حضوری میتوان شناخت پیدا کرد . بنابراین چون مبنای وحدت شخصی میان خدا و مخلوقات با موازین عقلی و شرعی سازگاری ندارد لذا تنها از طریق علم حصولی خداوند قابل معرفت می باشد . https://jpht.ut.ac.ir/article_14157_890112fcbda424a895e0ec08cd3f1215.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 1 3 2005 10 23 - فقر وجودی انسان در قرآن با رویکردی فلسفی – عرفانی 14158 FA دکتر محمد جواد رودگر Journal Article 1970 01 01 The theory of' Existential Poverty' that was revealed in philosophy and mysticism as being a pure relation and need of effect to and for cause, and a contingent being to and for the necessary being, or everything being the 'appearance' but God, and the manifestation of the' absolute Being', is originated in the revelational knowledge and the Qur'an and belongs to 'the Qur'an'; divine philosophers and mystics have gradually got to know its reasons. The present article, which is presented to the school of wisdom and knowledge, explains the above theory in the light of revelation and with a philosophical- mystical approach, and presents the wayfaring effect of knowing the poverty and believing in the poverty on the perfection of man to the enthusiasts of the street of perfection and the path to happiness. . . I hope this piece of writing wilL be a step towards the QUI" anic wisdom and an advancement of understanding Muhammadan (p.b.u.h.) words. نظریه ((فقر وجودی)) که در حکمت و عرفان به صورت عین ربط و نیاز بودن معلول به علت و ممکن به واجب یا ((نمود)) بودن ماسوای الهی و ظهور و تجلی ((بود مطلق)) آشکار شد ریشه در معارف و حیانی و قرآن کریم داشته و متعلق به ((قرآن)) است که به تدریج حکیمان الهی و عارفان صمدانی به دلایل آن پی برده اند . مقاله ای که پیش روی اصحاب حکمت و ارباب معرفت نهاده شد درصدد تبیین نظریه یاد شده در افق وحی و با رهیافتی حکمی – عرفانی است و ثمرات سلوکی فقر شناسی و فقرباوری در استکمال انسان را فرا روی مشتاقان کوی کمال و صراط سعادت قرار میدهد. امید است این نوشتار گامی به سوی حکمت قرآنی و اعتلای فهم خطاب محمدی (ص) قرار گیرد. https://jpht.ut.ac.ir/article_14158_be9921a912ec27104adb8ced3308e63a.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 1 3 2005 10 23 - بررسی مبانی فلسفه تعلیم و تربیت در آراء افلاطون 14159 FA دکتر یحیی کبیر Journal Article 1970 01 01 Education is to lead man towards the sublime human values, so that he understands, accepts and loves them and puts them into practice. A human who reaches this stage, may choose the values and becomes his own leader and educator, and this is the highest meaning of education, i.e. welcoming the values freely and consciously. This article aims to show the philosophical foundations of Plato's viewpoints in education as an approach to true values. This approach is not only right for individuals, but also for society and its evolution, because society too could be evolving only when it moves towards the true values; and anytime its decisiveness weakens and it leaves the true values and becomes concerned with false ones, it will regress. Therefore, we can say that although on usual conditions we can control and programme only a small fraction of social conditions, following Plato's educational approach, the most important duties of the rulers of all societies is to prepare these conditions in a way that they will be a good backdrop for the possibility of the development of abilities and the spiritual evolution of the society, i.e. welcoming the human values. تربیت همانا کشاندن آدمی است به سوی ارزش های والای انسانی، چنان که آن ارزش ها را بفهمد، بپذیرد،دوست بدارد و به کار آورد . انسانی که به این مقام دست یابد چه بسا به گزینش ارزش ها خواهد پرداخت و راهنما و تربیت کننده خویش خواهد شد و این برترین معنای تربیت است که همانا روکردن آزادانه و آگاهانه است به ارزشها. این مقاله به دنبال آن است که مبانی فلسفه دیدگاه افلاطون،در تربیت را به عنوان روکردن به ارزشهای حقیقی نشان دهد؛این رویکرد نه تنها درباره فرد ، بلکه درباره جامعه و تکامل آن نیز درست است ؛ زیرا جامعه نیز تنها آنگاه در راه تکامل خواهد بود که به ارزش های حقیقی رو کند و هرگاه همتش سستی گیرد و از ارزش های راستین روی برتابد و دلبسته ارزشهای دروغین شود به انحطاط می گراید . از همین روست که میتوانیم بگوییم اگرچه در شرایط عادی تنها بخش کوچکی از شرایط اجتماعی را میتوان به فرمان آورد و کنترل و برنامه ریزی کرد ، اما با رویکرد تربیتی افلاطون بزرگ ترین وظیفه زمامداران هر جامعه فراهم آوردن این شرایط به گونه ای است که زمینه ای باشد برای امکان شکوفایی توانایی ها تکامل معنوی جامعه ، یعنی رو کردن به ارزشهای انسانی. https://jpht.ut.ac.ir/article_14159_cad42cac1b59f96d0584d93ba3ca009a.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 1 3 2005 10 23 - حب الهی و آثار آن از نگاه فلسفه و دین 14160 FA دکتر علی محامد Journal Article 1970 01 01 حکما و فلاسفه، حکمت را که همان دانش بشری است به دو دسته اصلی تقسیم نموده اند:"حکمت نظری" و "حکمت عملی" . حکمت نظری عبارت است از علم به حقایق اشیا و موجودات عالم هستی به قدر طاقت بشری و خود دارای بخش های مختلفی است ، مانند طبیعیات ،ریاضیات،فلسفه الهی و یا فلسفه با بعد الطبیعه. اما حکمت عملی دارای سه بخش عمده است ، حکمت عملی شامل : اخلاق ، تدبیرمنزل ، سیاست مدن. اخلاق در یک اصطلاح مجموعه فضایل و رذایل است و خود دارای بخشهای زیادی است از جمله آنها اخلاق فردی است مانند رابطه انسان با خدای متعال از قبیل توکل ، ایمان ، تقوا ، صبر و شکر. از آن جمله میتوان حب الهی را که از مسایل مهم اخلاق است مورد توجه قرار داد . این صفت محصولی از صفات دیگر است که قبل از آن وجود دارد ، مانند زهد،توبه،ذکر و غیره و نیز اساس و زیربنای صفات دیگری برای انسان است ،مانند شوق،انس،رضای الهی و غیره. هر مقامی که قبل از آن وجود داشته باشد مقدمه و زمینه ساز محبت است اخلاق اسلامی به رابطه انسان با خدا و رابطه انسان با خود و رابطه انسان با دیگران تحقق پیدا میکند و در رابطه انسان با خدا محبت الهی از بالاترین اهمیت برخوردار است زیرا هر مقامی که بعد از آن است نتیجه و ثمره محبت است . این محبت دو مرحله دارد : اول محبت عبد به خدای متعال و دوم محبت و دوستی خداوند متعال نسبت به بندگان خودش می باشد، و هر دو مرحله در قرآن و روایات تصریح شده اند که لازم است هر دو مرحله مورد بحث قرار گیرد . https://jpht.ut.ac.ir/article_14160_6873d137a975825bd8ac5a63d36a9f04.pdf