دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 7 5 2010 04 21 Investigation and Criticism of Late Wittgenstein view concerning Language of Religion بررسی و نقد دیدگاه ویتگنشتاین متأخر در باب زبان دین 5 17 22392 FA محمود کریمی استادیار دانشگاه امام صادق (ع) رحیم امرایی دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه امام صادق (ع) Journal Article 1970 01 01 The topics of "religion" and "its language" had been one of the main issues that in recent centuries raised in the field of religious studies in the west. The semantics of divine attributes, wrangle of science and religion, and emersion of philosophical schools like positivism and logical positivism, should to be mention as factors raising the topic of the language of religion among philosophers and theologians. One of the remarkable challenges of contemporary study of religion concerning language of religion is intelligibility of religious propositions; and it is more important than question of meaningfulness or meaninglessness and positivistic attitudes. Wittgenstein presented in this respect two different views in two stages of his philosophical life. In his first conception, i.e. "pictorial theory of meaning", language is considered as picture of fact; while in his second and later view, i.e. "usage theory of meaning", he presented the "theory of language games". This article is going to beside Explanation of theory of language games; give a critical analysis according to primary sources. یکی از مسائلی که در حوزه دین‌شناسی در قرون اخیر در غرب مطرح شده، دین و زبان مربوط به آن است. معناشناسی صفات الهی، مشکل تعارض علم و دین، پیدایش مکاتب فلسفی معارض چون پوزیتیویسم و پوزیتیویسم منطقی از عواملی است که بحث زبان دین را در میان فلاسفه و متکلمان مطرح کرد. معرفت بخشی در گزاره‌های دینی از چالش‌های شایان توجه دین‌پژوهی معاصر در زبان دین است و از پرسش معناداری یا بی‌معنایی و نگرش‌های پوزیتیویسمی اهمیت فزون‌تری دارد. در این باب، ویتگنشتاین در دو مرحله از حیات فلسفی خود دو رأی کاملا متفاوت را ابراز نموده است. در تلقی نخست، یعنی نظریه تصویری معنا، زبان، تصویری از واقعیت امور است. وی در دیدگاه دوم، یعنی نظریه کاربردی معنا، بازی‌های زبانی را مطرح کرد. مقاله حاضر ضمن تبیین نظریه بازیهای زبانی با مراجعه به منابع اصلی، به نقد آن میپردازد. https://jpht.ut.ac.ir/article_22392_de1243b20962e4c8ea39e074c77db88f.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 7 5 2010 04 21 Critical Examination of the Theory of Mind-Brain Identity بررسی نظریه این‌همانی ذهن و مغز 19 38 22393 FA عبدالرسول کشفی دانشیار دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 The theory of dualism, i.e. duality of mind and body is, from most of the religious scholars and theologian's point of view, a theoretical basis for believes to hereafter. Today the doctrine of physicalism is the most important challenge against dualism and whereby, mind and its moods, either are unrealistic and illusion (eliminative physicalism), or reductive physicalism; i.e. reduce them to material affairs. The theory of Mind-brain identity is a branch of reductive physicalism according to which, mind and its moods are nothing but mental and neural processes. So the death of mind and its moods comes after death of carnal body. In this paper besides presentation of the theory of mind-brain identity and its basis (the principle of elimination and redaction), we will show firstly the former is not provable, secondly, if it were so, it is unable alone to prove this identity. Moreover, the principle of reduction because of its contradiction with Leibniz principle is not also useable. از منظر بسیاری از فیلسوفان دین و متکلمان مهمترین مبنای نظری باور به حیات بعد از مرگ، نظریه دوگانه-انگاری نفس و بدن است. امروزه فیزیکالیسم مهمترین چالش در برابر این نظریه است. فیزیکالیسم نظریه‌ای است که نفس و حالات نفسانی را یا غیر واقعی و توهّم محض می‌داند (فیزیکالیسم حذف‌گرا) و یا آنها را به امور صرفا مادی فرو می‌کاهد (فیزیکالیسم فروکاهش‌گرا). نظریه "این‌همانی ذهن و مغز" یکی از شاخه‌های فیزیکالیسم فروکاهش‌گرا است. بر مبنای این نظریه نفس و حالات نفسانی چیزی جز فرایندهای مغزی و عصب‌شناختی نیستند، و از این رو، مرگ جسم به معنای نابودی نفس و حالات نفسانی نیز هست. در این مقاله، ضمن معرفی نظریه این‌همانی ذهن و مغز و بیان مبانی آن (اصل بسته بودن و اصل امساک)، نشان داده‌ایم که اصل بسته بودن، اولا قابل اثبات نیست و ثانیا با فرض صحت، به تنهایی در اثبات این‌همانی ناتوان است و اصل امساک به جهت تعارض با اصل لایبنیتز قابل به کارگیری در مورد نزاع نیست. https://jpht.ut.ac.ir/article_22393_197bc0a00b93fbe07ca029c4a4cf99c4.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 7 5 2010 04 21 Theological foundations of permanent development مبانی کلامی توسعه پایدار 41 60 22394 FA سعید فراهانی‌فرد استادیار دانشکده علوم اقتصادی تهران Journal Article 1970 01 01 Despite of the fact that the Economy has rooted in empirical science, it has been under influence of opinions and religious values. Moreover, economical systems who manage leading this science are based on theological and normative principles. Today the issue of permanent development conjoint with biological environment and right of aftertime generations, and beside occupying economists mind, engaged scientists minds for many years. We believe that inefficiency of capitalistic system in west at solving the problem of impermanent of development, were because of philosophical and theological foundation of that systems and economical system of Islam can overcome this problem with its great religious doctrines. In this article with appealing to Quranic verses and religious narratives we try to prove that religion can supply foundations for permanent development in the world. دانش اقتصاد با وجود این که در علوم تجربی رقم خورده است، اما متأثر از اعتقادات و ارزش‌ها است. به‌علاوه، نظام‌های اقتصادی که اهداف و جهت‌دهی این دانش را به عهده دارند، نیز بر مبانی کلامی و ارزشی استوار می‌باشند. توسعه پایدار یکی از مقولات دانش اقتصاد است که در دهه‌های اخیر توجه بسیاری از دانشمندان توسعه را به خود جلب کرده است. نگرانی‌های ناشی از تخریب محیط‌زیست و از بین رفتن حقوق نسل‌های آتی، علاوه بر اقتصاددانان، دانشمندان علوم دیگر را نیز به تأمل واداشته است. فرضیه ما در این تحقیق این است که ناکارآمدی نظام سرمایه‌داری در غلبه بر مشکل ناپایداری توسعه، ناشی از مبانی فلسفی و کلامی این نظام بوده و نظام اقتصادی اسلام با بهره‌مندی از تعالیم دین مبین اسلام، بر مباینی استوار است که زمینه پیامدهای منفی توسعه‌یافتگی را از بین برده و رفاه عمومی همه افراد را اعم از انسان‌های موجود و افراد نسل‌های آتی را تأمین خواهد کرد. در این مقاله با استفاده از آیات و روایات به معرفی مبانی کلامی توسعه پایدار پرداخته و اثبات خواهیم کرد که این مبانی زمینه توسعه پایدار را فراهم می‌کند. https://jpht.ut.ac.ir/article_22394_2119bd3c3e21b52776c08ed21f583165.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 7 5 2010 04 21 Natural prophecy from Ibn Sina (Avicenna) and Aquinas's Point of view نبوت طبیعی از دیدگاه آکوئیناس و ابن‌سینا 63 85 22395 FA رضا اکبریان دانشیار گروه فلسفه، دانشگاه ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس علی‌رضا فاضلی دانشجوی دکتری فلسفه ـ حکمت متعالیه دانشگاه تربیت مدرس Journal Article 1970 01 01 Thomas Aquinas under discussion about prophecy, which is itself a branch of divine grace, applies the notion of "natural prophecy" and distinguishes it from "divine prophecy", which is beneficent of Holy Spirit. He classifies the explanation of philosophers, among them Avicenna about prophecy, only under domain of natural prophecy. This article tries to determine the accurate meaning of natural prophecy with semantic analyzing of it according to Aquinas basis. Natural prophecy in Aquinas's view joined with the idea of distinction between sacred doctrine and the light of natural intellect. But moreover that the notion of natural prophecy in Aquinas is yet obscure, the notion in its relation with his idea is firstly still a sacred doctrine, and secondly, it depends on the way of getting rationales; so there is a profound difference here between Aquinas and Avicenna. The consequence of this differences is that Avicenna's explanation, at least from internal viewpoint, is a complete divine prophecy and not taken from nature; but Aquinas usage of natural prophecy close the way to philosophical explanation. توماس آکوئیناس ذیل بحث نبوت که خود ذیل بحث لطف الهی است، مفهوم نبوت طبیعی را به کار می‌گیرد و آن را از نبوت الهی که عطیه روح‌القدس است، جدا می‌کند. او تبیین فیلسوفان از جمله ابن‌سینا را از نبوت، تنها در حیطه نبوت طبیعی می‌گنجاند. این نوشتار می‌کوشد تا با تحلیل معنایی نبوت طبیعی ناظر به مبانی آکوئیناس، معنی دقیق آن را روشن کند؛ هم‌چنین در پی روایی نسبت نبوت طبیعی به تبیین ابن سیناست. علاوه بر آنکه مفهوم نبوت طبیعی نزد آکوئیناس به رغم سعی او در شفاف سازی مبهم باقی می‌ماند، این مفهوم در پیوند با نظر او آموزه‌ای قدسی است و هم‌چنین بستگی به نحوه اکتساب عقلانیات دارد. که در اینها با ابن‌سینا اختلاف مبنایی دارد. همین اختلاف رویکردها می‌تواند به این نتیجه رهنمون شود که تبیین ابن‌سینا حداقل از دیدی درونی، نبوت کاملاً الهی است و برآمده از طبیعت نیست. استفاده آکوئیناس از مفهوم نبوت طبیعی که در راستای مبانی اوست، در حقیقت راه را برای تبیین فلسفی نبوت می‌بندد. https://jpht.ut.ac.ir/article_22395_112a54a23c373f60715e10d04d556b17.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 7 5 2010 04 21 A Study About manner of attribution of Religious statements and Its Role in Conflict between Science and Religion (According to Al-Ghaz?l? view) بررسی نحوه اسناد گزاره‌های دینی و نقش آن در تعارض علم و دین (با رویکرد به دیدگاه امام محمد غزّالی) 87 111 22396 FA جعفر شانظری استادیار دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان حمید عطایی نظری دانشجوی کارشناسی ارشد رشته فلسفه اسلامی دانشگاه اصفهان Journal Article 1970 01 01 The Conflict between "Science" and "religion" had been, from the past up to now, one of the basic challenges among religious scholars. They have always sought to find a consistent explanation for these two concepts. Among them, Ghaz?l?, made many efforts and has taken advantage of “hermeneutic” to remove this Conflict. In the present article at first, major solutions to the issue have been pointed out, and then Ghaz?l?’s viewpoint towards this case is explained. At the end, Ghaz?l?’s new opinion is mentioned. In this new point of view, he regards the solution of this conflict in correcting our views towards scientific and religious proposition. According to this theory, the scientific statements are hypothetical propositions, rather than certain ones. so resultant knowledge from religious statements are mostly hypothetical knowledge. Therefore, there is no reason to prefer one of these statements to other, and we should leave the conflict as it is, and thereby, the religion doesn’t confront any challenges; because our understanding from religious proposition is a hypothetical understanding, and ascribing this conception to the divine legislator is a presumptive attribution. So the scientific statements, even if they are certain, cannot manage to disprove and falsify the religious propositions تعارض علم و دین از چالش‌های اساسی فرا روی عالمان دینی از گذشته تاکنون بوده و هست. آنان همواره در پی تبیین سازش میان این دو مقوله بوده‌اند. از جمله امام محمد غزالی تلاش‌های فراوانی در این زمینه انجام داده و از تأویل، در جهت حل تعارض علم و دین بهره برده است. در مقالة حاضر، نخست به راهکارهای عمدة در مسأله تعارض علم و دین اشاره شده و پس از آن دیدگاه غزالی در این خصوص، تبیین گردیده و در ادامه به نگرش نوینی که برگرفته از رأی غزالی است، اشاره می‌شود. این رویکرد، راه رهایی از مشکل تعارض علم و دین را در تصحیح نگرش ما به گزاره‌های علمی و دینی می‌داند. طبق این نظر گزاره‌های علمی، گزاره‌هایی ظنی هستند، نه قطعی. و معرفت حاصله از گزاره‌های دینی نیز غالبا معرفتی ظنی بوده، نه یقینی، از این رو، دلیلی بر ترجیح یکی از این دو گزاره بر دیگری وجود ندارد و باید تعارض را به حال خود واگذاشت و از این طریق، هیچ چالشی برای دین به‌وجود نمی‌آید، زیرا فهم ما از گزاره‌های دینی، فهمی ظنی است و اسناد معنای درک شده، به شارع، اسنادی ظنی می‌باشد. بنابراین گزاره های علمی ولو قطعی باشند https://jpht.ut.ac.ir/article_22396_e9f13b01b0ad3a43cd790dcb694b40c7.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 7 5 2010 04 21 Happiness from Ibn Sina's (Avicenna) point of view سعادت از نظر ابن سینا 113 139 22397 FA عین الله خادمی دانشیار دانشگاه شهید رجایی Journal Article 1970 01 01 Avicenna has presented some divisions of happiness: at the first he defines it as favorite thing per se (intrinsically), and goal in itself. He divides also happiness in one respect into two kinds; the first one is happiness in relation to different powers of soul, and the other is happiness in relation to soul itself. From the other viewpoint he divides happiness into bodily and spiritual and believes that spiritual happiness is original. He also divides happiness into absolute and restricted and maintains that we are not able to attain absolute happiness and adversity in this world. By the way, we should mention that although Ibn Sina asserted in his various writings, differently about criteria of acquisition to great happiness, there are sympathy between them and this ideas could understand essentially in the same meaning. He believes that final happiness and prosperity could not be drivable in this world. ابن سینا سعادت را به مطلوب بالذات و غایت لذاته تعریف می‌کند. او سعادت را از یک حیث به دوقسم 1. سعادت در قیاس با قوای مختلفی نفس و 2. سعادت در ارتباط با خود نفس تقسیم می‌کند. او از جهت دیگر، سعادت را به جسمانی (بدنی) و روحانی (نفسانی) تقسیم می‌کند و بر این باور است که سعادت روحانی اصل و سعادت جسمانی فرع است. هم‌چنین از حیث دیگر، سعادت را به مطلق و مقید تقسیم می‌کند و مدعی است که سعادت و شقاوت مطلق در دنیا قابل حصول نیست. و در نهایت، در پاسخ به پرسش چیستی سعادت قصوی و امکان دست‌یابی به آن در دنیا، سخن می‌گوید. گرچه بوعلی در آثار متعددش درباره ملاک دست‌یابی به سعادت عظمی به گونه‌ای متفاوت اظهارنظر می‌کند، اما این وجوه مختلف قابل جمع هستند و در مورد امکان دست‌یابی به سعادت قصوی در دنیا، بر این باور است که این امر در دنیا دست‌یافتنی نیست. https://jpht.ut.ac.ir/article_22397_4752d0028e2be5c416cf96fbd05f782f.pdf

دانشگاه تهران مجله علمی " فلسفه دین " 2008-7063 7 5 2010 04 21 Theosophical intuition کشف و شهود عرفانی 141 171 22398 FA سید اسحاق حسینی کوهساری عضو هیات علمی دانشکده فقه و فلسفه، پردیس‌قم دانشگاه تهران Journal Article 1970 01 01 One of the special ways of god's cognition is intuition. In this article after offering the definition of this notion and explaining the difference between intuition and munificence, and also divine and devils intuition, we will imply the necessity of existence a criteria for truth and believe to these intuitions. Theosophies maintain that these criteria are reason, scripture, i.e. Quran, and tradition (sonnat). Then we try to evaluate the reliability of intuition in Quranic verses as: god visage (leghaollah), god sincere servants (ebadollah-al mokhlesin), verse of intuition, verse of seeing sky and earth heavens, and etc. Moreover, we evaluated intuition from narratives (Revayat) and orisons (adiiyeh) viewpoint, i.e. narratives of Nahj al-Balagha, Mafatih al-Jinan and so on. شناخت از راه کشف و شهود یکی از راه‌های معرفت و شناخت خداوند است که در این مقاله پس از تعریف کشف و شهود و بیان تفاوت بین کشف و کرامت و بیان کشف رحمانی و شیطانی، به ضرورت نیاز به میزان صدق در کشف و شهود پرداخته شده که از نظر عرفا عبارتند از: عقل، کتاب و سنّت. سپس به بررسی میزان اعتبار کشف و شهود در آیات پرداخته شده که عبارت است از: آیه لقاء‌الله، آیه عبادالله المخلصین، آیه شهود، آیه رؤیت ملکوت آسمان و زمین، آیه یجعل لکم فرقانا، آیه جهاد با نفس و آیه میثاق. هم‌چنین به بررسی میزان اعتبار کشف و شهود عرفانی از دید گاه روایات پرداخته شده که عبارت است از: روایت اخلاص، خطبه 87 ، 222 و خطبه چهارم نهج‌البلاغه، حدیث عنوان بصری، حدیث نگرش مؤمن به نور الهی، حدیث معراج پیامبر(ص)، حدیث قرب نوافل، حدیث مشاهده حق با حقایق ایمان، روایت تحف‌العقول، دعای عرفه و مناجات شعبانیه و در پایان به بیان نتایج خواهیم پرداخت. https://jpht.ut.ac.ir/article_22398_0e7752f6aa44bfb59de90f498604f26a.pdf