دانشگاه تهرانمجله علمی " فلسفه دین "2008-706311420150121A Comparative Study between Aristotelian Theory of “moderation” and the Ethical Theory of Islamارزیابی مقایسهای نظریه اعتدال ارسطویی و نظریه اخلاقی اسلام6196445351510.22059/jpht.2015.53515FAاحمدعابدیدانشیار دانشگاه قمراضیهتبریزی زاده اصفهانیدانشجوی دکتری دانشکده اصول الدین قمJournal Article20141019Since the third and fourth centuries AH, “The theory of Moderation” which has Greek origination and is based on Aristotle's ideas in ethics, gradually entered Islamic ethical literature and many scholars, such as IbnMiskawayhand KhawajehNasir al-Din Tusi, found their ethical works on this Idea. According to this theory, the virtue is complying with “the mean” in every action and avoiding the excess and deficiency which are considered as vices. <br />In this study, by examining this theory and comparing it with the Islam's ethical theory – which is expressed in Islam's main texts, i.e the Qura'n and hadith – I will try to set forth an accurate and inclusive view in this regard. At last, the result of this try is showing the incompleteness of the basis of the Aristotelian theory of “Moderation” and also proving that according to reliable religious texts, the criterion for the “happiness” is “the intimacy to God” that encompass all excellencesand on the opposite side, “wretchedness” is avoiding every deed that approximates the person to the almighty God.«نظریۀ اعتدال» که خاستگاهی یونانی دارد و بر پایۀ نظریۀ ارسطو بنیان نهاده شده است، بهتدریج از قرون سوم و چهارم هجری به حوزۀ اخلاق اسلامی وارد و سبب شد حکیمان بسیاری چون ابنمسکویه و خواجه نصیرالدین طوسی آن را مبنای آثار اخلاقی خویش قرار دهند. طبق «نظریۀ اعتدال»، ملاک فضیلت آن است که انسان بر اساس عقل خود حد میانه را در هر عملی رعایت و از افراط و تفریط (که رذیلت محسوب میشود) دوری کند.
در این پژوهش کوشیدهایم با ارزیابی و مقایسۀ این دیدگاه با نظریۀ اخلاقی اسلام، که در متون اصیل دینی یعنی آیات و روایات آمده است، به دیدگاه صحیح و جامعی در این زمینه دست یابیم. در نهایت حاصل این کوشش، نمایاندنِ ناتمام بودن مبنای «نظریۀ اعتدال» ارسطویی است و نیز اثبات اینکه بر اساس نصوص معتبر دینی، آنچه ملاک «سعادت» انسان و جامع همۀ فضیلتها محسوب میشود «قرب به خداوند» است و در مقابل، «شقاوت» دوری از هر عملی است که انسان را به خدای متعال نزدیک کند.https://jpht.ut.ac.ir/article_53515_288a2cb886e33458a02e7135e63dbc96.pdfدانشگاه تهرانمجله علمی " فلسفه دین "2008-706311420150121a comparison between hermeneutical views of Schleiermacher and olama-i Osoul-e Fiqhبررسی تطبیقی دیدگاههای هرمنوتیکی شلایرماخر و علمای علم اصول6456645351610.22059/jpht.2015.53516FAمهدیذاکریاستاد یار پردیس فارابی دانشگاه تهرانسیدجابرموسویدانشجوی دکتری فلسفۀ دین پردیس فارابی دانشگاه تهرانJournal Article20141023Both Olama-i- Osoul-e- Fiqh and Schleiermacher have the same hermeneutical object, that is, achieving the intention of author. Schleiermacher plans to achieve this object by two phases of grammatical and technical interpretation and explains them. But exposing notional and assertional significance, Olama-i- Osoul have dealt with assertional significance which is the intention of author, by means of several literal, rational and common sensual rules which are common between all rational humans. Comparing these two views on hermeneutics and explaining similarities and dissimilarities, we conclude that Olama-i- Osoul’s theory is preferred to Schleiermacher’s and leaves no room for anomalous gestures.علمای علم اصول در جهان اسلام و شلایرماخر در جهان غرب هر دو یک هدف هرمنوتیکی را دنبال میکنند و آن رسیدن به نیت مؤلف است. شلایرماخر این هدف را با ارائۀ دو تفسیر دستوری و فنی از متن پی میگیرد و به تبیین این دو تفسیر میپردازد. اما علمای علم اصول با مطرح کردن دلالت تصوری و دلالت تصدیقی، برای دستیابی به مدلول تصدیقی (که همان نیت مؤلف است) به سلسلهای از قواعد ادبی، عقلایی و عرفی توجه کردهاند که بین همۀ عقلا مشترک است. در این مقاله ضمن مقایسۀ این دو دیدگاه با هم و بیان نقاط اشتراک و افتراق آنها، به این نتیجه میرسیم که دیدگاه علمای علم اصول از این نظر که ضابطهمند بوده است و جایی برای حدسهای غیرقانونمند نمیگذارد، بر دیدگاه شلایرماخر ترجیح دارد.https://jpht.ut.ac.ir/article_53516_314987adce4a12f4de63e3e9e525c191.pdfدانشگاه تهرانمجله علمی " فلسفه دین "2008-706311420150121An investigation and the criticism of Faith from the perspective of the Morjeehبررسی و نقد ایمان در نگاه مرجئه6656905351810.22059/jpht.2015.53518FAسیدمحمدرضاحسینیاستادیار گروه تاریخ تشیع دانشگاه پیام نورJournal Article20141202The present study attempts to define the meaning of faith according to the views of Morjeeh since this definition distinguishes this sect from the other sects of the era and the belief in this definition of faith is the common point among all the branches of Morjeeh. Finally, this study criticizes their view on the basis of the Quran and the traditions (Hadiths) of the Shiite Imams (Peace be Upon Them).<br />This sect believed that they adopted their name from the verses of the Quran. The views of the Morjeeh were the following regarding the definition of faith:<br />1- Shahadatain is enough to become a believer.<br />2- There is on need to distinguish between Islam and faith.<br />3- Committing great sins has no effect upon one's faith.<br />4- There is no relationship between faith and deeds. <br />These strange views affected the thoughts of the Muslim public at that era and deviated the Muslim society from the right path which was delineated by the prophet for the salvation of mankind in this world and the hereafter (next world). This paper criticizes the views of this sect and proves that on the basis of the views of Imamieh (the twelve – Imam shiite sect) faith means oral confession, true belief and comes next to believing in Islam which comes from Shahadatain.<br />Therefore, great sins or very bad deeds affect directly the faith of a Muslim and one can never deny the relationship between faith and deeds.در این مقاله بر آنیم که به بررسی ایمان از دیدگاه مرجئه ـ که مهمترین ممیزۀ این فرقه از سایر فرقهها و نیز از مباحث محوری و نقطۀ مشترک شعب مرجئه بهشمار میرود ـ با استفاده از آیات قرآن و روایات ائمۀ معصومین(ع) بپردازیم. <br />بیتردید مرجئه در برابر خوارج شکل گرفتند و بر این باور بودند که نباید هرگز دربارۀ عثمان و علی (ع) قضاوت کرد! بلکه بایدکار آنان را به خدا وانهاد. <br />آنها معتقد بودند که نام خود را از الفاظ آیات شریفه گرفتهاند. عقاید مرجئه در باب ایمان عبارتند از: 1. مؤمن بودن تنها اعتراف به شهادتین است؛ 2. تفکیک میان اسلام و ایمان مفهومی ندارد؛ 3. انجام دادن گناهان کبیره در ایمان تأثیری ندارد؛ 4. میان ایمان و عمل هیچگونه ارتباطی وجود ندارد و حتی کارهای ناشایست انسان تأثیری بر ایمان او نمیگذارد. آنها با این افکار، جریان فکری جامعه را تحت تأثیر خود قرار دادند و از مسیر نقشۀ راهی که پیامبر اسلام (ص) برای سعادت دنیا و آخرت بشریت ترسیم فرموده بودند، به انحراف کشاندند. در این مقاله عقاید جریان فکری مزبور نقد و بررسی میشود و اثبات خواهد شد که امامیه بر این باور است که: ایمان اقرار زبانی و یقین قلبی است و در رتبۀ بعد از اسلام قرار دارد. گناهان کبیره در ایمان انسان تأثیر مستقیم دارد و روابط میان ایمان و عمل انکارناپذیرند. <br /> <br /> <br /> https://jpht.ut.ac.ir/article_53518_dafc1a5ee2fae394268b3caea38c5931.pdfدانشگاه تهرانمجله علمی " فلسفه دین "2008-706311420150121Reason and faith from GHAZALI and MULLA SADRA'S point of view.ترابط عقل و ایمان از دیدگاه غزالی و ملاصدرا6917145352010.22059/jpht.2015.53520FAروح اللهشاکری زواردهیاستادیار پردیس فارابی دانشگاه تهرانملیحهمحمودی بیاتدانشجوی دکتری پردیس فارابی دانشگاه تهرانJournal Article20141220The relationship between wisdom and belief from Ghazli and the Reverend<br /><br /><br /><br />Abstract <br />Wisdom is one of the ranks of human through which it acquires knowledge and functions and belief is a heart acknowledgement which reaches human the confidence and inner relief. How are they relevant? Can we be self – contained of one of them if we have the other one? <br />This present writing has investigated this issue from two thinkers’ point of view in one of whom the propensity to belief is prominent but in the other one the wisdom <br />Ghazali thinks that belief is more important than wisdom he assents to the subjective wisdom but he consider it unable to understand and fathom the religion and because of this he prefers the belief of ordinary people to the philosophical wisdom but Molla Sadra although mentions the wisdom’s restrictions, pays a great attention to the intellectual issues in the domain of religion. He thinks that belief not only isn’t contradict with wisom but also it’s a kind of knowledge and achnowledgment this present research , after elaborating on these two view, has compared and contrasted them correspondently <br />Keywords: wisdom, belief, intellectualism subjective wisdom, objective wisdom, doubt, Ghazali, Molla Sadraعقل، شأنی از شئون آدمی است که از طریق آن، هم کسب معرفت و هم عمل میکند. ایمان، تصدیقی قلبی به خداوند عالم است که علاوه بر آنکه چشمانداز جدیدی از عالم و آدم فراهم میآورد، انسان را به اطمینان و آرامشی درونی سوق میدهد. اما دو سؤال پیش میآید، اینکه دو عنصر عقل و ایمان چه رابطهای با هم دارند؟ و آیا اعتماد به یکی از این دو ما را از دستیابی به دیگری بینیاز میکند؟ نوشتار حاضر، به بررسی این مسئله از دیدگاه دو متفکر بزرگ اسلامی پرداخته که در اندیشۀ یکی از آنها صبغۀ ایمانگرایی و در دیگری عقلگرایی بارزتر است. غزالی ایمان را ارزشمندتر از عقل میداند؛ وی گرچه عقل نظری را پذیرفته، آن را در درک و فهم دین ناتوان دانسته است. بههمین دلیل، حتی ایمان مردم عوام را به عقل فلسفی ترجیح میدهد. اما ملاصدرا، گرچه به محدودیتهای عقل اشاره میکند، به مباحث عقلانی در حوزۀ دین بسیار ارزش میدهد و ایمان را نیز نه تنها مغایر با عقل ندانسته، بلکه آن را نوعی علم و تصدیق معرفی کرده است. <br />در این مقاله پس از بیان تفصیلی دیدگاههای این دو اندیشمند دربارۀ عقل و ایمان، ضمن ارزیابی، نقد و بررسی آنها، به مقایسۀ تطبیقی این دو دیدگاه میپردازیم. <br /> https://jpht.ut.ac.ir/article_53520_7f8d3173e8acf8fe8ab4b25c9e31c26f.pdfدانشگاه تهرانمجله علمی " فلسفه دین "2008-706311420150121Traditionalism and Religious pluralismسنتگرایی و تکثرگرایی دینی7157405352510.22059/jpht.2015.53525FAعبدالرحیمسلیمانیاستادیار دانشگاه مفید قمJournal Article20150104Traditionalism is a novel school of thought of the twentieth century which in the conflict between tradition and modernity that emerged in the Age of Enlightenment and flourished, it advocates the tradition. Beliefs of this school such as perennial philosophy, which is located in the heart of every tradition, has caused to believe legitimacy of all deep-rooted traditions and consequently, the legitimacy and saving all great religious traditions, i.e. the religious pluralism. This paper reviews the fundamentals of pluralism of this school of thought. This article claims that the most fundamental belief of traditionalism, which leads to accept religious pluralism, i.e. the validity and sanctity of all historical traditions, is flawed and dismissed.سنتگرایی مکتبی نوپا و مربوط به سدۀ بیستم است که در نزاع بین سنت و مدرنیته، که در عصر روشنگری بهوجود آمد یا به اوج خود رسید، جانب سنت را میگیرد. باورهای این مکتب از قبیل حکمت جاویدان، که در دل هر سنت قرار دارد، سبب باور به حقانیت همۀ سنتهای ریشهدار و در نتیجه، حقانیت و نجاتبخشی همۀ سنتهای بزرگ دینی، یعنی تکثرگرایی دینی، شده است. این نوشتار به بیان و بررسی مبانی تکثرگرایانۀ این مکتب میپردازد. مسئلۀ مقاله این است که اساسیترین باور سنتگرایی (که موجب پذیرش تکثرگرایی دینی شده) یعنی اعتبار و تقدس همۀ سنتهای تاریخی، مخدوش است.
https://jpht.ut.ac.ir/article_53525_9e7df9fdef21d832c98e7bf0632bf810.pdfدانشگاه تهرانمجله علمی " فلسفه دین "2008-706311420150121God and the problem of evilخدا و مسأله شر(درد و رنج)7417585352610.22059/jpht.2015.53526FAیدالهرستمیمربی گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه پیام نورJournal Article20150120.یکی از مهمترین مسائل کلام و فلسفه دین، مسأله شر (درد و رنج) و ارتباط آن با خدا و صفات او است . به این صورت که چرا از سویی، خداوند قادرمطلق، عالم مطلق و خیرخواه علی الاطلاق وجود دارد و از سویی دیگر، در جهان شر (درد و رنج ) وجود دارد. در این نوشته ، به یک رویکرد( پاسخ) مهم و مشهور که از جانب فلاسفه و متکلمان مطرح شده است، پرداخته شده است. این که : شرور لازمه خیرات هستند و بدون شر خیر یا متحقق نمی شود یا در صورت تحقق قابل درک نیست. برای پدیدآمدن خیر ، شر ضرورن دارد یعنی شر اهمیتش به گونه ای است که اگر از بین رفت، خیر را هم با خودش می برد و از این نظر است که خدا خیر و شر را با هم آفریده است یعنی برای وجود خیر، وجود شر ضروری است.یکی از مهمترین مسائل کلام و فلسفۀ دین، مسئلۀ شر (درد و رنج) و ارتباط آن با خدا و صفات اوست. به اینصورت که چرا از سویی، خداوند قادر مطلق، عالم مطلق و خیرخواه علیالاطلاق است و از سوی دیگر، در جهان شر (درد و رنج ) وجود دارد. در این نوشته ، به یک رویکرد (پاسخ) مهم و مشهور، اما از دو نظرگاه طبیعی و وجودی (که از جانب فلاسفه و متکلمان مطرح شده) پرداخته شده است. طبیعی از این نظر که شرور لازمۀ خیرات هستند و بدون شر، خیر یا متحقق نمیشود یا در صورت تحقق درکشدنی نیست. برای پدیدآمدن خیر، شر ضرورت دارد. یعنی اهمیت شر بهگونهای است که اگر از بین رفت، خیر را هم با خودش میبرد و از این نظر است که خدا خیر و شر را با هم آفریده است. و وجودی از این لحاظ که شرور و درد و رنجها سبب میشوند که وقتی انسان به خودش مراجعه میکند، ببیند که خدا و موجود ماورایی وجود دارد که دستاندرکار جهان و غیر از ما انسانهاست و رابطۀ نزدیکی با ما دارد و ما نیز وابستگی شدیدی به او داریم. همچنین با تجربۀ درد و رنجها میفهمیم که انسانهای دیگر نیز درد و رنج را تحمل میکنند و سبب میشود با آنها اظهار همدردی کنیم.
https://jpht.ut.ac.ir/article_53526_dbbc265099db751cc5f4ae63346874f2.pdfدانشگاه تهرانمجله علمی " فلسفه دین "2008-706311420150121The effects of religiosity
With emphasis on psychological views of al-Ghazali in Ihya ‘Ulum al-Dinآثار دینداری با تاکید بر آرای روانشناختی غزالی در احیاعلوم الدین7597885352710.22059/jpht.2015.53527FAمحمدامینخوانساریدانشجوی دکتری دینپژوهی دانشگاه ادیان و مذاهب، پژوهشگر پژوهشگاه قرآن و حدیثمسعودآذربایجانیدانشیار پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.Journal Article20150105Al-Ghazali was one of the Islamic scholars who was concerned to revival of religious teachings. In Ihya’ ‘Ulum al-Din, he tried to provide a pattern in this regard for the believers of his time. In this article, authors Attempt to discuss effects of religiosity with emphasis on psychological views of al-Ghazali. For this purpose, al-Ghazali’s ideas which has been expressed in four parts of Ihya’ ‘ulum al-din as ‘Ibadiyyat, ‘Adat, Munjiyat and Muhlikat has been debated under the titles of epistemic, spiritual, emotional, moral and social effects of religiosity. Knowleldge based religiosity, depends on the answers to existential and Interpretative questions. For Believers, Saviors of religion (Munjiyat), In addition to the elimination of evils (Muhlikat), help to create positive emotional feelings. Ethics has a crucial role in religiosity. Believers in their lives, must try to acquire moral virtues and avoid moral vices. In al-Ghazali’s thoughts, religion provides happiness for believers both in this world and in hereafter.غزالی از جملۀ اندیشمندان اسلامی و در پی احیای علوم دین بوده و در احیاء علومالدین سعی داشته است تا طرحی احیاگونه برای دینداران زمانۀ خویش ارائه کند. در این پژوهش هدف این بوده است که آثار دینداری، با تکیه بر نظرات و آرای روانشناختی غزالی بیان شود. بههمین منظور، تأملات غزالی در چهار ربع عبادات، عادات، مهلکات و منجیات از احیاء علومالدین ذیل آثار گوناگون معرفتی، معنوی، عاطفی، اخلاقی و اجتماعی طرح شده است. دینداری معرفتاندیشانه درگرو پاسخ بهدغدغههای وجودی و تفسیری است. منجیات دین، برای دینداران علاوه بر رفع مهلکات به ایجاد احساسات مثبت عاطفی کمک میکنند. اخلاق جایگاه وسیعی درحوزۀ دینداری دارد. دینداران در حیاتشان باید همواره بکوشند که فضائل اخلاقی را کسب و از رذائل دوری کنند. در اندیشۀ غزالی، دین سعادت دنیوی و اخروی دینداران را تأمین میکند.
https://jpht.ut.ac.ir/article_53527_e0aa6260db423c0faf0d0c9f6554962f.pdfدانشگاه تهرانمجله علمی " فلسفه دین "2008-706311420150121neurotheology and religious experiences; challengesالهیات عصب و تجربه دینی؛ چالشها7898185352810.22059/jpht.2015.53528FAمحمدصادقاحمدیدانشجوی دکتری دینپژوهی دانشگاه ادیان و مذاهبعلیشهبازیمربی دانشگاه ادیان و مذاهبJournal Article20150202Neurotheology is a modern field that seek to justify religious experiences. neurotheology consist of to main fields: neuroscience and theology. this two fields mixed together and became new field. in contrast, other sientists opposed with neurothology and it's issues. they utilize neuroscience and prove that religious experiences are false and fiction. <br />Here at first we describe neurotheology and religious experiences and then conclude whether Neurotheology can prove legitimacy of religious experiences or not.الهیات عصب نقطۀ تلاقی علم جدید و الهیات است که در آن الهیدانان و عصبشناسان بهکمک ابزارهای علمی روز فرایندی را بررسی میکنند که مغز انسان در یک تجربۀ دینی از سر میگذراند. برخی از ایشان بر پایۀ همین تحقیقات تجربههای دینی را رد یا دربارۀ صحت و سقم آن سکوت اختیار میکنند و برخی دیگر با شواهد و مدارکی صحت آن را اثبات میکنند. با ظهور این رشتۀ جدید، برخی با استناد به آزمایشهایی که در محیط آزمایشگاهی بر روی بیماران انجام شده است، در صحت تجربۀ دینی تردید کردهاند و این تجربهها را حاکی از نوعی اختلال روانی میدانند. با توجه به چنین انتقاداتی، پرسشی که پیش روی مدافعان تجربۀ دینی قرار میگیرد، امکان راستی و صحت تجربۀ دینی است. بنابراین نقد و ابطال این ایرادها و اثبات صحت تجربۀ دینی بهطور کلی، در دستور کار ایشان قرار میگیرد. در این پژوهش پس از معرفی اجمالی الهیات عصب و تجربۀ دینی، به برخورد عصبشناسان با تجربۀ دینی میپردازیم و ابطالپذیری تجربۀ دینی را از منظر عصبشناسی بررسی میکنیم. در همین مسیر خواهیم دید که برخی از این پژوهشگران که جهانبینی مادی دارند، ذهن را همان مغز دانستهاند و مفاهیم موجود در آن را نیز مادی تلقی میکنند، در نتیجه مفاهیمی مانند خدا را محصول مغز و ذهن میپندارند. در طرف مقابل پژوهشگرانی مانند نیوبرگ در صدد ایجاد نوعی سازگاری میان علم و دین برآمدهاند و تجربۀ دینی را بهشکل عام صحیح و حاصل کارکرد صحیح مغز و ارتباط با ماورا دانستهاند و با تمایز قائل شدن میان تجربۀ فرد بیمار و تجربۀ مؤمنانه، از اساس به ابطال فرضیات نوروتئولوژیستهای ملحد میپردازند.
https://jpht.ut.ac.ir/article_53528_03189ae5fddce03b96105eea49b49999.pdf