Impact of Grades of Existence in Appreciation of Divine Attributes as from the MullaSadra perspective"

Document Type : Research Paper


1 PhD. Candidate, Islamic philosoph Associate professor, philosophy of religion

2 Associate professor, philosophy of religion Department, Tehran university


Recognition of divine attributes and the interpretations thereof are represented in the context of diversified thoughts. Sadr-ol-Mote'allehin grounded his thoughts on the idea of existential gradation, whose reality casts doubts on grades of existence. The present study in intended to present a new analysis on semanticity of divine attributes based on appreciation of the reality of the attributes and the manner they are spread out using a descriptive-analytic approach.
Embracing the categorization and denomination of existential stages by theosophists, Sadr-ol-Mote'allehin explains existential orders in three stages: essence, first determinacy, and second determinacy. The stage of essence is vacuity of all attributes and impossibility of speaking about God. First determinacy is the reference of attributes of incomparability, and second determinacy that of attributes of similarity. Nature or permanent selfsame are appearance of divine attributes, which are the general meaning of existence in the universe. Appreciation and recognition of divine attributes by human being is achieved only through acknowledgement of such permanent selfsame, which, as suggested by Sadr-ol-Mote'allehin, is the subject of general particles.


  • آشتیانی، جلال‌الدین (1381). شرح بر زاد المسافر، قم، دفتر تبلیغات اسلامی
  • ایلخانی، محمد (1391). تاریخ فلسفه در قرون وسطی، تهران، سمت.
  • سبزواری، ملاهادی (1383). اسرار الحکم، قم، مطبوعات دینی
  • سبزواری، ملاهادی (1360). شرح بر الشواهد الربوبیه، مشهد، دوم، المرکز الجامعی للنشر.
  • صدرالمتألهین، محمد (1302ق). مجموعة الرسائل التسعه، تهران.
  • صدرالمتألهین، محمد (1354). المبدأ و المعاد، تهران، انجمن حکمت و فلسفه.
  • صدرالمتألهین، محمد (1360 الف). اسرار الآیات، تهران، انجمن حکمت و فلسفه.
  • صدرالمتألهین، محمد (1360 ب). الشواهد ‌الربوبیه، مشهد، دوم، المرکز الجامعی للنشر.
  • صدرالمتألهین، محمد (1361). العرشیه، تهران، مولی.
  • صدرالمتألهین، محمد (1363 الف). المشاعر، تهران، چاپ سوم، طهوری.
  • صدرالمتألهین، محمد (1363 ب). مفاتیح الغیب، تهران، چاپ اول، مؤسسۀ تحقیقات فرهنگی.
  • صدرالمتألهین، محمد (1366). تفسیر قرآن، قم، نشر بیدار
  • صدرالمتألهین، محمد (1375). مجموعۀ رسائل فلسفی، تهران، چاپ اول، حکمت.
  • صدرالمتألهین، محمد (1383). شرح اصول کافی، تهران، چاپ اول، مؤسسۀ تحقیقات فرهنگی.
  • صدرالمتألهین، محمد (1387 الف). سه رسالۀ فلسفی، قم، چاپ سوم، دفتر تبلیغات.
  • صدرالمتألهین، محمد (1387 ب). المظاهر الهیه، تهران، چاپ اول، بیناد حکمت صدرا.
  • صدرالمتألهین، محمد (1387 ج). رساله فی الحدوث، تهران، بنیاد حکمت صدرا.
  • صدرالمتألهین، محمد (1422ق). شرح الهدایه الاثیریه، بیروت، چاپ اول، مؤسسۀ تاریخ العربی.
  • صدرالمتألهین، محمد (1981). اسفار اربعه ، بیروت، چاپ سوم، دارالاحیاء التراث.
  • صدرالمتألهین، محمد (بی‌تا الف). ایقاظ النائمین، بی‌جا، انجمن حکمت و فلسفه.
  • صدرالمتألهین، محمد (بی‌تا ب) حاشیه بر الهیات شفا، قم، بیدار.
  • طباطبایی، محمد حسین (1417). المیزان، قم، دفتر تبلیغات اسلامی
  • قیصری، محمد داود (1383). شرح فصوص الحکم، تهران، علمی و فرهنگی.
  • علیزمانی، امیر عباس (1387). سخن گفتن از خدا، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه.
  • نوری، مولی علی (1363). تعلیقات بر مفاتیح الغیب، تهران، مؤسسۀ تحقیقات فرهنگی
  • یزدان‌پناه، یدالله (1389). مبانی و اصول عرفان نظری، قم، مؤسسۀ آموزشی امام خمینی رحمه الله