Religion in Early Wittgenstein Philosophy

Document Type : Research Paper


1 PhD Student of Comparative Philosophy, Allameh Tabataba’i University

2 Associate professor of philosophy, Allameh Tabataba’i University


Ludwig Josef Johann Wittgenstein is one of the famous analytic philosophers of the twentieth century. He is in this belief that ethics and religion are beyond the boundaries of language.  So, “whereof one cannot speak, thereof one must be silent.” His notion about religion in his early period of his life is concise and ambiguous. For this reason, exponents and commentators of his writings adopted two different positions. Some draw a religious picture of him while some others know him as an unbeliever.
The aim of the present paper is to explore Wittgenstein’s writing in the first period of his life’s in order to understand his stand point about God and religion. The main question of the article is what religion means from his view point? If religion is equivalent to the belief in God or the practice of religious virtues as believers know or is it something equal to ethics? Owing to the conciseness of the Wittgenstein’s writings, we have tried to use the ideas of other explainers such as Norman Malcolm and Cyril Barrett.


[1]. اکوان، محمد (بهار 1385). تجربه و نگرش دینی ویتگنشتاین،  انقلاب اسلامی، شمارۀ سیزدهم: 105 - 118.
[2]. پورحسن، قاسم (1390). زبان دین و باور به خدا؛ بررسی و نقد نظریۀ صورت حیات، تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
 [3]. حسینی، مالک (تیرماه 1387). لودویک ویتگنشتاین و الهیات جدید، کتاب ماه ادبیات و فلسفه، شمارۀ بیست و یکم: 26 - 29.
[4]. ساجدی، ابوالفضل (بهار 1384). ایمان‌گرایی و فلسفۀ ویتگنشتاین، قبسات، شمارۀ سی و پنجم: 159 - 180.
[5]. مالکم، نورمن (1383). دیدگاه دینی ویتگنشتاین، ترجمۀ علی زاهد، تهران: انتشارات گام نو.
[6].--------------- (1383). ویتگنشتاین: دیدگاهی دینی، ترجمۀ محمدهادی طلعتی، قم: مؤسسۀ انتشارات دانشگاه مفید.
[7]. ویتگنشتاین، لودویگ (1388). دربارۀ اخلاق و دین، ترجمۀ مالک حسینی و بابک عباسی، تهران: انتشارات هرمس.
[8].------------- (1379). رسالۀ منطقی - فلسفی، ترجمۀ میرشمس‌الدین ادیب سلطانی، تهران: امیرکبیر.
[9]. ------------- (1384). یادداشت‌ها ۱۹۱۶ ۱۹۱۴، ترجمۀ موسی دیباج و مریم حیات‌شاهی، تهران: انتشارات سعاد.
[10].هادسون (1378). لودویگ ویتگنشتاین، ترجمۀ مصطفی ملکیان، تهران: انتشارات گروس.
[11]. هایمان، جان (بی‌تا). فلسفۀ دین ویتگنشتاین، ترجمۀ خلیل قنبری، هفت آسمان: 41 - 51.
[12]. Barrett, Cyril, (1991), Wittgenstein on Ethics and Religious Belief, Oxford: Blackwell Publication.
[13].  Engelman, Paul, (1967), Letters from Ludig Wittgenstein, Horizon Press.
[13]. Lazenby, J. Mark, ( 2006), The Early Wittgenstein on Religion, London ; New York : Continuum.
[14]. Wittgenstein, Ludwig, (1922), Tractatus Logico-Philosophicos, London: Kegan Paul publication.
[15]. Nielsen, Kai, (2004), Wittgenstein and Wittgensteinians on religion. In Wittgenstein and Philosophy of Religion, Edited by Robert Arrington, New York: Rutledge.
[16]. Malcolm, Norman, (1993), Wittgenstein: A Religious point of View, London: Rutledge.
[17]. Hayes, John, (1996), The Introduction to M. O'C. Drury: The Danger of Words and Writings on Wittgenstein, Thoemmes Press.
[18]. McGuiness, Brain, (1988), Wittgenstein: A Life; Young Ludwig (1889-1921), University of California Press.
[19]. Redpath, Robert.T.H, (1990), Wittgenstein: A Student’s Memoir, Gerald Duckworth & Co Ltd.
[20].Schroeder, Severin,Schopenhauer’s Influence on Wittgenstein