Philosophy of Religion

Philosophy of Religion

Examining and Explaining Avicenna’s Response to the Doubt on the Conflict Between the Necessity of Contentment With the Divine Decree in Ethical Evils

Document Type : Research Paper

Author
Ruhollah Zeinali
Assistant Professor, Islamic Knowledge Department, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran
10.22059/jpht.2020.303129.1005751
Abstract
One of the challenges facing the belief in the universality of the divine decree is the doubt on the conflict between the necessity of the contentment with the divine decree and the necessity of discontentment with the ethical evils. Avicenna has given in a two-part response to this doubt. In the first part, he examines the ethical evils’ mode of relationship with actor and acceptor, with only the latter relationship as leading to evilness. In the second part, he distinguishes the essential and accidental matters, and deems accidental evils as subject to the divine decree. This response solves the doubt only if the evils do not have any true existence and their existence is arbitrary. In this case, the contentment with something that does not have a true existence is not necessary and the doubt is answered. There are evidences in Avicenna’s words based on which we can figure out that he believed in the arbitrariness of the evils. This study shows that these evidences imply that Avicenna believed in this meaning of evilness. Of course, if one does not accept this implication, then Avicenna’s response to this doubt cannot be considered as an appropriate answer.
Keywords
Contentment with the divine decree
Discontentment with moral evils
Divine decrees
Evils
Avicenna’s response
Examination of response
  1. ابن‌بابویه، محمدبن علی (1398). التوحید، تحقیق هاشم حسینی، قم: جامعۀ مدرسین.
  2. --------------- (1413 ق). من لایحضره الفقیه، تصحیح علی اکبر غفاری، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  3. --------------- (1414 ق). الاعتقادات، قم: المؤتمرالعالمی للشیخ المفید.
  4. ابن‌سینا، حسین‌بن عبدالله (1326). تسع رسائل فی الحکمه و الطبیعیات، قاهره: دارالعرب.
  5. --------------- (1375). الاشارات و التنبیهات، قم: نشر البلاغه.
  6. --------------- (1379). النجاه من الغرق فی بحر الضلالات، تصحیح محمد تقی دانش‌پژوه، تهران: دانشگاه تهران.
  7. --------------- (1383). الهیات دانشنامۀ علایی، تصحیح دکتر محمد معین، همدان: دانشگاه بوعلی سینا.
  8. --------------- (1383). پنج رساله، همدان: دانشگاه بوعلی سینا.
  9. --------------- (1400 ق). رسایل ابن‌سینا، قم: انتشارات بیدار.
  10. --------------- (1404 ق). التعلیقات،تحقیق عبدالرحمن بدوی، بیروت: مکتب الاعلام الاسلامی.
  11. --------------- (1404 ق)، الشفا (الطبیعیات)، تصحیح سعید زاید، قم: مکتبة آیت‌الله مرعشی.
  12. --------------- (1404 ق). الشفا (المنطق)، تصحیح سعید زاید، قم: مکتبة آیت‌الله مرعشی.
  13. --------------- (1404 ق). الشفا (الهیات)، تصحیح سعید زاید، قم: مکتبة آیت‌الله مرعشی.
  14. -------------- (1980). عیون الحکمه، تحقیق عبدالرحمن بدوی، بیروت: دارالقلم.
  15. ابن‌منظور، محمدبن مکرم (1414 ق). لسان العرب، بیروت: دار صادر.
  16. اسماعیلی، محمد علی؛ احمدی، محمد مهدی (1391). بررسی تطبیقی قضا و قدر در علم کلام، فلسفۀ مشاء و حکمت متعالیه، پژوهشنامۀ نور حکمت، ش 40، 107 - 137.
  17. افضلی، علی (1390). آیا الم شر بالذات است یا بالعرض، فلسفه، دورۀ 39، شمارۀ 1: 23 - 38.
  18. آهنچی، امید؛ سعیدی‌مهر، محمد (1390). بازخوانی مفهوم مزاج بر پایۀ پزشکی مدرن، فلسفۀ علم، دورۀ 1، شمارۀ 2: 1 - 23.
  19. برقی، احمدبن محمد (1371). المحاسن، تحقیق جلال‌الدین محدث، قم: دارالکتب الاسلامیه.
  20. تمیمی آمدی، عبدالواحدبن محمد (1410 ق). غررالحکم و دررالکلم، قم: دارالکتاب الاسلامی.
  21. حر عاملی، محمدبن حسن (1409 ق). تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه، قم: مؤسسۀ آل‌البیت(ع).
  22. ------------ (1414 ق). هدایة الأمة إلی أحکام الأئمة علیهم السلام، مشهد: بناد پژوهش‌های اسلامی.
  23. ------------ (1376). الفصول المهمه فی اصول الائمه، تصحیح محمد القائینی، قم: مؤسسۀ معارف اسلامی امام رضا.
  24. رازی، محمدبن عمر (1404 ق). شرح الفخر الرازی علی الاشارات (شرحی الاشارات)، قم: مکتبة آیت‌الله المرعشی.
  25. سلطان القرایی، خلیل؛ آتشی، حسین؛ علمی، زهرا (1390). بررسی و مقایسۀ شر از دیدگاه آگوستین و ابن‌سینا، پژوهش‌های فلسفی، دورۀ 5، شمارۀ 9.
  26. شهرستانی، محمدبن عبدالکریم (1364). الملل و النهل، قم: الشریف الرضی.
  27. صادق‌زاده قمصری، فاطمه (1389). نظام احسن و مسئلۀ شرور در فلسفۀ ابن‌سینا، حکمت سینوی، شمارۀ 43.
  28. صدرالدین شیرازی، محمد ابراهیم (1368). الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، قم: کتابفروشی مصطفوی.
  29. طوسی، نصیرالدین محمد (1405 ق). تلخیص المحصل، بیروت: دارالاضواء.
  30. ------------- (1373). اوصاف الاشراف، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  31. ------------- (1375).شرح الاشارات و التنبیهات، قم: نشر البلاغه.
  32. عبدالجباربن احمد، ابوالحسن (1962). المغنی فی ابواب التوحید و العدل، تحقیق جورج قنواتی، قاهره: الدار المصریه.
  33. غازانی، اسماعیل (1381). فصوص الحکمه و شرحه، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
  34. فارابی، ابونصر محمد (1405 ق). فصوص الحکم، تحقیق محمد حسن آل‌یاسین، قم: انتشارات بیدار.
  35. فراهیدی، خلیل‌بن احمد (1410 ق). کتاب العین، قم: انتشارات هجرت.
  36. فیض کاشانی، محمدبن محسن (1406 ق). الوافی، اصفهان: کتابخانۀ امام امیرالمؤمنین علی(ع).
  37. کلینی، محمدبن یعقوب (1365).  الاصول من الکافی، چ چهارم، تصحیح علی اکبر غفاری، تهران: دارالکتب الاسلامیة.
  38. لیثی واسطی، علی‌بن محمد (1376). عیون الحکم و المواعظ، تحقیق حسین حسنی بیرجندی، قم: دارالحدیث.
  39. مجلسی، محمد باقر (1404 ق). مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، تحقیق هاشم رسولی محلاتی، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  40. محمد رضایی، محمد؛ رهنمایی، حسین (1391). پاسخ ابن‌سینا به پارادوکس عنایت الهی و وجود شر در عالم، کلام اسلامی، دورۀ 21، شمارۀ 83: 61 - 79.
  41. مطهری، مرتضی (1376). مجموعه آثار، جلد 5، تهران: صدرا.
  42. میرداماد، محمد باقر (1367). القبسات، تهران: دانشگاه تهران.
  43. ------------ (1381). مصنفات میرداماد، به اهتمام عبدالله نورانی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
Philosophy of Religion
Volume 17, Issue 4
Winter 2020
Pages 587-608