رابطة تفکرات اگزیستانسیالیستی کرکگور و نگرش اراده‌گروانة وی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه فلسفة دین، مؤسسة آموزشی‌ـ پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، ایران

2 گروه عرفان، مؤسسة آموزشی‌ـ پژوهشی امام خمینی(ره)، قم، ایران

10.22059/jpht.2026.403657.1006148

چکیده

این پژوهش به بررسی رابطة دوسویه میان مبانی انسان‌شناختی سورن کرکگور با نگرش ایمان‌گرایانة اراده‌محور او می‌پردازد. کرکگور، به عنوان بنیان‌گذار اگزیستانسیالیسم مسیحی، انسان را موجودی دوبعدی (مادی و روحانی)، صاحب فردیت اصیل، آزاد در انتخاب، فاقد ماهیت پیشینی، و دارای تناقض و هراس وجودی می‌داند. این ویژگی‌ها بستر لازم برای شکل‌گیری ایمان اراده‌گرایانه را فراهم می‌سازند؛ ایمانی که در آن عقل به حوزة آفاقی محدود و ورود به سپهر دینی از رهگذر جهش و گزینش ارادی ممکن می‌شود. در مقابل، برخی مؤلفه‌های انسان‌شناسی او نیز تحت تأثیر دیدگاه ایمانی‌اش شکل گرفته‌اند؛ از جمله تأکید بر درون‌نگری، تعلیق اخلاق و عقل در مواجهه با آموزه‌های مسیحیت، و تفسیر هراس به عنوان زمینة پذیرش آموزه‌های غیر قابل درک عقلانی یا تناقض‌نما. نتیجة تحقیق نشان می‌دهد میان انسان‌شناسی و ایمان‌گرایی کرکگور رابطة تعاملی و هم‌پوشانی برقرار است که ساختار اندیشة او را به صورت یک منظومة پیوسته شکل داده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


اسدی، بهروز (1403). تبیین ملال اهریمنی از منظر سورن کرکگور و نقد و ارزیابی راهکارهای اخلاقی اجتناب از آن. حکمت و فلسفه، ش 1.
اندرسون، سوزان لی (1385). فلسفة کرکگور. ترجمة خشایار دیهیمی. تهران: طرح نو.
بارت، ویلیام (1362). اگزیستانسیالیسم چیست؟. ترجمة منصور مشکین‌پوش. تهران: آگاه.
عرب‌زاده، متین‌السادات و خداپرست، امیرحسین (1400). ایمان، عقلانیت و زندگی اخلاقی از دیدگاه کرکگور و مطهری. جستارهای فلسفة دین، ش 2.
کاپلستون، فردریک (1388). تاریخ فلسفه. ترجمة سید جلال‌الدین مجتبوی. تهران: علمی و فرهنگی.
کرد فیروزجایی، یارعلی و عبدی، حسن (1400). تاریخ فلسفة معاصر غرب: مارکسیسم، پراگماتیسم، پدیدارشناسی، و اگزیستانسیالیسم. تهران: سمت.
کرکگور، سورن (1393). ترس و لرز. ترجمة عبدالکریم رشیدیان. تهران: نی.
گرامی، غلام‌حسین (1389). انسان در اسلام. قم: دفتر نشر معارف.
لاوین، ت. ز. (1386). از سقراط تا سارتر. ترجمة پرویز بابایی. تهران: نگاه.
مستعان، مهتاب (1374). کرکگور، متفکر عارفپیشه. تهران: ولایت.
نجفی، مسلم و حسینی شاهرودی، سید مرتضی (1396). بررسی تطبیقی رابطة معنای زندگی با فطرت از نگاه علامه طباطبایی و کرکگور. الهیات تطبیقی، ش 17.
وال، ژان (1357). اندیشة هستی. ترجمة باقر پرهام. تهران: طهوری.
Anderson, S. L. (1999). On Kierkegaard. Boston: Cengage Learning.
------------------ (2006). Kierkegaard's Philosophy. translated by Khashayar Dehimi. Tehran: Tarh No. (in Persian)
Arabzadeh, M.S. & Khodaparast, A.H. (2021). Faith, Rationality and Moral Life from the Perspective of Kierkegaard and Motahari. Essays on the Philosophy of Religion, No. 2. (in Persian)
Asadi, B. (2024). Explaining the Evil of Boredom from the Perspective of Søren Kierkegaard and Criticizing and Evaluating the Moral Strategies for Avoiding It. Wisdom and Philosophy, No. 1. (in Persian)
Barthes, W. (1983). What is Existentialism. translated by Mansour Meshkinposh. Tehran: Agah. (in Persian)
Copleston, F. (2009). History of Philosophy. translated by Seyyed Jalaluddin Mojtabawi. Tehran: Scientific and Cultural Publications. (in Persian)
Elrod, J. W. (1975). Being and Existence in Kierkegaard’s Pseudonymous works. Princeton University Press.
Fremstedal, R. (2022). Kierkegaard on Self, Ethics, and Religion: Purity or Despair. Cambridge University Press.
Gerami, Gh.H. (2010). Man in Islam. Qom: Maarif Publishing House. (in Persian)
Kierkegaard, S. (1938). Purity of Heart is to will on thing. trans by Douglas V. Steere. New York Harper and Brother Publishers.
------------------ (1957). The Concept of Dread. trans by Walter Lowrie. Princeton University Press.
------------------ (1967). Journals and papers. Hong (ed). Indiana university.
------------------ (1980). The sickness unto death. edited and translated by Edna H. Hong Howard V. Hong. Princeton University Press.
------------------ (1983). Fear and Trembling & Repetition. translated by Howard & Edna Hong. New Jersey, Princeton: Princeton University Press.
------------------- (1987). Either/ or. Vol. II. translated by Walter Lowrie, Humphery Milford. Oxford University Press.
------------------- (1991). Attack Upon “Christendom”. translated by Walter Lowrie. Princeton: Princeton University Press.
------------------- (1992). Concluding Unscientific Postscript to Philosophical Fragments. edited and translated by Edna H. Hong Howard V. Hong. Princeton University Press. Princeton University press.
------------------- (1993). An Occasional Discourse. part I of Upbuilding Discourses in Various Spirits. edited and translated by Edna H. Hong Howard V. Hong. Princeton University Press. Princeton & New Jersey: Princeton University press.
----------------- (2000). The essential Kierkegaard. edited and translated by Edna H. Hong Howard V. Hong. Princeton University Press. Princeton University Press.
----------------- (2014). Fear and Trembling. translated by Abdolkarim Rashidian. Tehran: Ney Publications. (in Persian)
Kurd Firuzjaei, Y.A. & Abdi, H. (2021). History of Contemporary Western Philosophy: Marxism, Pragmatism, Phenomenology and Existentialism. Tehran: Samt. (in Persian)
Lavin, T. Z. (2007). From Socrates to Sartre. translated by Parviz Babaei. Tehran: Negah. (in Persian)
Musta'an, M. (1995). Kierkegaard, the Mystical Thinker. Tehran: Velayat Publishing House. (in Persian)
Najafi, M. & Hosseini Shahroudi, S. M. (2017). A Comparative Study of the Relationship between the Meaning of Life and Nature from the Perspective of Allameh Tabataba’i and Kierkegaard. Comparative Theology, No. 17. (in Persian)
Wall, J. (1978). The Thought of Being. translated by Baqer Parham. Tehran: Tahouri Publishing House. (in Persian)
Weston, W. (1994). Kierkegaard and Modern Continental Philosophy. Rotledge London & New York.