تعامل میان مبانی انسان شناختی کرکگور و نگرش ایمان گرایی اراده گروانه وی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی ره

10.22059/jpht.2026.403657.1006148

چکیده

کرکگور یک متفکر اگزیستاسیالیست است که علاقه‌ای به نظام‌سازی فلسفی ندارد، و به همین جهت اندیشه‌های خویش را عموما به صورت متفرق بیان کرده است. از جمله نقاط ابهام تفکر کرکگور، نوع ارتباطی است که مبانی انسان‌شناختی وی با نگرش ایمان‌گرایی او دارد. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی رابطه‌ی دوسویه میان مبانی انسان‌شناختی سورن کرکگور با نگرش ایمان‌گرایانه‌ی اراده‌محور او می‌پردازد، تا این ابهام از صفحات اندیشه‌ی کرکگور زدوده شود. کرکگور به عنوان بنیان‌گذار اگزیستانسیالیسم مسیحی، انسان را موجودی روحانی، صاحب فردیت اصیل، آزاد در انتخاب، فاقد ماهیت پیشینی، و دارای تناقض و هراس وجودی می‌داند. این ویژگی‌ها گرچه برای همه‌ی فیلسوفان اگزیستانس منجر به ایمان‌گرایی نشده است، لکن برای کرکگور بستر لازم برای شکل‌گیری ایمان اراده‌گرایانه را فراهم می‌سازند؛ ایمانی که در آن عقل به حوزه‌ی آفاقی محدود شده و ورود به سپهر دینی از رهگذر «جهش» و گزینش ارادی ممکن می‌گردد. در مقابل تاثیری که مبانی انسان‌شناختی کرکگور بر ایمان‌گرایی وی داشته است، برخی مؤلفه‌های انسان‌شناسی او نیز تحت تأثیر دیدگاه ایمانی‌اش شکل گرفته‌اند، از جمله تأکید بر درون‌نگری، تعلیق اخلاق و عقل در مواجهه با آموزه‌های مسیحیت، و تفسیر هراس به عنوان زمینه‌ی پذیرش آموزه‌های غیرقابل درک عقلانی یا تناقض‌نما. نتیجه‌ی تحقیق نشان می‌دهد که میان انسان‌شناسی و ایمان‌گرایی کرکگور، رابطه‌ی تعاملی و هم‌پوشانی برقرار است که ساختار اندیشه‌ی او را به صورت یک منظومه پیوسته شکل داده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات