تحلیل همبستگی متغیرهای هوش مصنوعی بر دینداری انسان معاصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدرسی معارف اسلامی دانشکده الهیات و معارف اسلامی -دانشگاه علامه طباطبایی تهران

2 هیات علمی و دانشیار دانشکده الهیات و معارف اسلامی - دانشگاه علامه طباطبایی تهران .

3 هیات علمی و استاد تمام دانشکده الهیات و معارف اسلامی - دانشگاه علامه طباطبایی تهران

4 استادیار حوزه و دانشگاه - قم

10.22059/jpht.2026.404308.1006152

چکیده

پژوهش حاضر به تحلیل همبستگی متغیرهای هوش مصنوعی بر دینداری انسان معاصر ( داده کاوی: اساتید میان رشته ای حوزه الهیات و هوش مصنوعی در ایران)می‌پردازد. جامعه آماری شامل 30 استاد متخصص در حوزه‌های هوش مصنوعی و الهیات است که به پرسش‌های طراحی شده پاسخ داده‌اند. روش پژوهش کمی با تحلیل محتوای کیفی داده‌ها و بررسی اسنادی است. یافته‌ها نشان می‌دهد نگرش اساتید نسبت به هوش مصنوعی چندبعدی و متنوع است. از منظر آنان، در حوزه معرفت‌شناسی دینی، اگرچه هوش مصنوعی در پردازش داده‌ها توانمند بوده و دسترسی انسان به منابع دینی را تسهیل می‌کند، اما اطلاعات جایگزین معرفت می‌شود که این امر شکاکیت معرفتی و تغییر مرجع و معیار معرفتی از منابع انسانی و مکتوب به داده‌های متکثر ماشینی را به دنبال دارد و از طرفی در حوزه انسان‌شناسی، باور به ظهور ویژگی‌هایی چون روح و حیات پس از مرگ در هوش مصنوعی با تردید مواجه است و هوش مصنوعی، به واسطه اتکا بر ماشین، بسیاری از مبانی ارزشی و اخلاقی را دستخوش تغییر خواهد کرد. اگرچه پیشرفت‌های فناورانه و آثار مثبت هوش مصنوعی در دین‌داری انسان معاصر مورد تأیید مصاحبه‌شوندگان است، اما آنان تأکید دارند که پیامدهای منفی و چالش‌های اخلاقی، معرفت‌شناختی و انسان‌شناسی این فناوری نباید مورد غفلت قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات