بررسی و نقد دیدگاه ریچارد رورتی درباره دین و نهادهای دینی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه فلسفه غرب دانشگاه تهران، دانشکدگان فارابی، دانشکده الهیات

2 دانشجوی دکتری رشته فلسفه غرب دانشگاه تهران، دانشکدگان فارابی، دانشکده الهیات

10.22059/jpht.2026.402659.1006146

چکیده

ریچارد رورتی با الهام از اندیشه‌های جان دیویی، هایدگر و ویتگنشتاین، فلسفه‌های نظام‌مند و مبتنی بر اصول پیشینی را به چالش کشید و به جای آن، از فلسفه‌ای دفاع کرد که رشد و پرورش فرد و جامعه را محور قرار می‌دهد. او این رویکرد را "فلسفه پرورش‌گر" نامید و بر گشودگی نسبت به اندیشه‌های نو تأکید داشت. در حوزه دین نیز، رورتی با نقد دین سنتی و "الهیات نظام‌مند"، مفهوم "الهیات پرورش‌گر" را مطرح کرد؛ که در نتیجه‌ی آن دین به جای تمرکز بر حقیقت مطلق و اقتدار نهادهایش، بر همبستگی اجتماعی، امید و کنش اخلاقی توجه دارد.

این مقاله با تبیین مؤلفه‌های اصلی الهیات پرورش‌گر، که به مسائل حیاتی و بحران‌های انسان معاصر می‌پردازد، به ارزیابی انتقادی آن می‌پردازد و نقاط قوت، محدودیت‌ها و چالش‌های این رویکرد در حوزه دین و کارکرد اجتماعی آن را روشن می‌کند. مقاله نشان می‌دهد که دینی که فاقد بنیان‌های متافیزیکی و مدعیات صدق باشد نمی‌تواند همچنان معنابخشی خود را حفظ کرده و حتی در موارد بسیاری نمی تواند باعث انسجام اجتماعی باشد. همچنین بیان می‌کند که حذف نهادهای دینی از عرصه عمومی بدون ارائه جایگزینی برای ساماندهی اجتماعی، می‌تواند خطر فروپاشی اجتماعی را به همراه داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

مجله علمی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 01 اردیبهشت 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار