مسئلۀ "عقل و دین" از کهنترین موضوعاتی است که فیلسوفان و متکلمان مسیحی و مسلمان را بهخود مشغول داشته و آنان را در گروه "ایمانگرایان"، و "عقلگرایان انتقادی، حداکثری و اعتدالی" جای داده است. از نظر استاد مطهری، بهخودی خود، هیچ تضادی میان عقل و دین وجود ندارد و در تزاحم حکم عقل و شرع، حکم عقل مقدم است. به اعتقاد ایشان، عقل روح اسلام را درک و طبق آن عمل میکند، هرچند با برخی ظواهر روایی منافات داشته باشد. ایشان ایمانگرایی را برنمیتابد و از عقلگرایی حداکثری افراطی کلیفورد نیز فاصله میگیرد، اما بهنظر میرسد عقلگرایی حداکثری ضعیف و نزدیک به اعتدالی را، بهمعنایی که توماس آکویناس و امثال وی بیان کردهاند، میپذیرد ، هرچند در تبیین مسئله با آنها اختلاف دارد.
