پاسخی به تقدیرگرایی الهیاتی بر اساس نظریه نسبیت اینشتین

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای فلسفه دین،دانشگاه پیام نور،تهران،ایران.

2 دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی،دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.(نویسنده مسئول)

3 دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران،ایران.

10.22059/jpht.2026.400637.1006150

چکیده

رابطه علم خطاناپذیر الهی و اختیار انسان همواره مورد توجه اندیشمندان در ادیان ابراهیمی بوده است. در این پژوهش که به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده با کمک قوانین نسبیت اینشتین و یکی از نتایج آن یعنی همزمانی ابدی-زمانمند نتیجه گرفته ایم که همه براهین تقدیرگرایی الهیاتی از فرض نادرست تقسیم زمان به سه بخش گذشته و حال و آینده استفاده کرده اند. اگر چه این تقسیم بندی از جایگاه انسانی درست به نظر میرسد ولی با توجه به این که خدا به صورت همزمانی ابدی-زمانمند با جهان در ارتباط است وکل زمان این جهان با یک لحظه حال بدون تغییر خدا همزمان است بنابراین میتوان گفت از نظرگاه الهی این تقسیم بندی نادرست بوده و علم خداوند به تمامی رخدادهای این جهان از جمله افعال انسانی همواره علم به زمان حال و بدون تغییر است و از آنجا که علم به زمان حال هیچ ناظری با اختیار هیچ فاعلی در تعارض نیست بنابراین می توان گفت که علم الهی از نظرگاه الهی با اختیار انسان سازگار است ولی در عین حال همین اختیار از نظرگاه انسانی به دلیل درک نادرست فضا-زمان به صورت جبرالهیاتی توسط ما انسانها درک می شود. این در حالی است که از آنجا که خدا بنا به تعریف باور کاذب و غیر حقیقی ندارد بنابراین در مقام مقایسه بین دو نظرگاه الهی و انسانی می توان گفت حقیقت افعال انسانی همان اختیار است که نزد خدا حاضر است واین حقیقت بدلیل درک نادرست فضا-زمان به صورت توهم جبر الهیاتی بر ما انسانها بروز می کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

مجله علمی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 01 اردیبهشت 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار