2
دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلاامی دانشگاه تهران
10.22059/jpht.2026.414552.1006205
چکیده
مسئله شخصبودگی خداوند در فلسفه دین معاصر غالباً با امکان انتساب اوصاف نفسانی و عاطفی به ذات الهی پیوند خورده است. در تفسیر رایج از الهیات ابنسینا، تأکید او بر بساطت واجبالوجود، نفی تغییر و امتناع انفعال غالباً بهگونهای فهمیده شده که هرگونه نسبت اوصاف عاطفی با خداوند را ناسازگار مینمایاند. این مقاله با بازخوانی مفهوم «انفعالات نفسانی» در چارچوب روانشناسی فلسفی ابنسینا میکوشد نسبت میان این اوصاف و مسئله شخصبودگی خداوند را بازتحلیل کند. در این پژوهش، نخست مفهوم انفعال نفسانی و تمایز آن از افعال نفسانی در آثار ابنسینا تحلیل میشود، سپس ملاکهای شخصبودگی در فلسفه دین معاصر با مبانی متافیزیکی الهیات سینوی مقایسه میگردد. نتایج نشان میدهد که هرچند ابنسینا مفاهیمی چون عشق، لذت و رضا را به خداوند نسبت میدهد، این مفاهیم در دستگاه او از معنای انفعالی و انسانوار تهی شده و در قالبی مابعدالطبیعی بازتفسیر میشوند. بر این اساس، انتساب چنین اوصافی در الهیات سینوی مستلزم شخصوارگی انسانوار نیست، بلکه تنها بر نوعی تشخص متافیزیکی سازگار با بساطت و عدم تغییر واجبالوجود دلالت دارد.
علیزمانی,امیر عباس و رحمانی,محمد مسعود . (1405). مسأله شخص بودگی خداوند در فلسفه ابنسینا؛ بازخوانی انتساب انفعالات نفسانی به خدا. (e108427). مجله علمی " فلسفه دین ", (), e108427 doi: 10.22059/jpht.2026.414552.1006205
MLA
علیزمانی,امیر عباس , و رحمانی,محمد مسعود . "مسأله شخص بودگی خداوند در فلسفه ابنسینا؛ بازخوانی انتساب انفعالات نفسانی به خدا" .e108427 , مجله علمی " فلسفه دین ", , , 1405, e108427. doi: 10.22059/jpht.2026.414552.1006205
HARVARD
علیزمانی امیر عباس, رحمانی محمد مسعود. (1405). 'مسأله شخص بودگی خداوند در فلسفه ابنسینا؛ بازخوانی انتساب انفعالات نفسانی به خدا', مجله علمی " فلسفه دین ", (), e108427. doi: 10.22059/jpht.2026.414552.1006205
CHICAGO
امیر عباس علیزمانی و محمد مسعود رحمانی, "مسأله شخص بودگی خداوند در فلسفه ابنسینا؛ بازخوانی انتساب انفعالات نفسانی به خدا," مجله علمی " فلسفه دین ", (1405): e108427, doi: 10.22059/jpht.2026.414552.1006205
VANCOUVER
علیزمانی امیر عباس, رحمانی محمد مسعود. مسأله شخص بودگی خداوند در فلسفه ابنسینا؛ بازخوانی انتساب انفعالات نفسانی به خدا. مجله علمی " فلسفه دین ". 1405;():e108427. doi: 10.22059/jpht.2026.414552.1006205
