««بررسی انتقادی دیدگاه راجر تریگ دربارۀ جایگاه متافیزیک در سازگاری علم و دین»

چکیده

تبیین نسبت عقلانیت باور دینی با علم جدید، یکی از چالش‌های محوری برای فیلسوفان دین و الاهی‌‌دانان معاصر است. بسیاری از انتقادات رایج علیه عقلانیت باورهای دینی، علم‌گرایی و برتری عقلانیت علمی را مفروض می‌گیرند. در این مقاله، با بررسی انتقادی دیدگاه راجر تریگ، فیلسوف و الاهی‌دان مسیحی، نشان داده می‌شود که این قبیل انتقادها، علی‌رغم آن‌چه ادعا می‌شود، به جای اینکه نتیجۀ منطقی داشتن رویکردی علمی نسبت به جهان باشند، از نتایج اتخاذ ادعاهای متافیزیکی بحث‌برانگیز در زمینۀ معنا، عقلانیت و واقعیت‌اند‌. از نظر تریگ، فیلسوفان دین و الاهی‌دانان به جای اینکه ادعاهای متافیزیکی ادیان را در پرتو معیارهای عقلانیت علمی بازتفسیر کنند، بایستی بر مبنای واقع‌گرایی متافیزیکی از آموزه‌های الاهیاتی به نحو عقلانی دفاع کنند. بعلاوه، علم مدرن خود در یک زمینۀ الاهیاتی شکوفا شده و همواره برای توجیه مفروضات اساسی خود نیازمند یک چارچوب متافیزیکی خداباورانه است. باوجود‌این، یکی از جدی‌ترین چالش‌هایی که تریگ با آن مواجه است، پاسخ به منتقدان واقع‌گرایی متافیزیکی است. بسیاری از فیلسوفان و الاهی‌دانان معتقدند که چنین دیدگاهی محدودیت‌های شناختی انسان را نادیده می‌گیرد و بنابراین قابل دفاع نیست.