تحلیل رابطه صفت حیات با سایر صفات الهی از منظر فخر رازی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی

2 استاد دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی

چکیده

پژوهش حاضر به دنبال پاسخ‌گویی به این سؤال اساسی که «رابطه صفت حیات خدای متعال با سایر صفات الهی از منظر فخر رازی چگونه است؟» شکل گرفت، ابتدا دغدغه فخر در معرفت صفات مورد بررسی قرار گرفت؛ دغدغه او رسیدن به معرفتی کامل یا دست کم معرفتی است که رافع تکلیف عقلی انسان در مقام معرفت خالق باشد، سپس رابطه علم و قدرت با حیات مورد بررسی قرار گرفت و این نتیجه حاصل شد که علم و قدرت از لوازم حیات هستند و حیات برای آن‌ها نقش علیت دارد، سپس رابطه اراده با حیات مورد کند و کاو قرار گرفت؛ فخر این صفت را در مرتبه متاخر از علم دانست، سپس به سمیع و بصیر پرداخته شد و فخر آن دو را مساوق علم یا از لوازم علم معرفی نمود؛ صفت متکلم نیز مورد کنکاش قرار گرفت و اندیشه فخر این‌گونه به دست آمد که کلام یا آشکارکننده علم است یا آشکار کننده قدرت و از این طرق به ذات منتسب می‌گردد، و در نهایت بقاء حق‌تعالی مساوق حیات معرفی شد. نتیجه این که از منظر فخر صفت حیات خدای متعال صفت محوری نسبت به سایر صفات بوده و تا حیات الهی نباشد، صفات دیگر به عرصه وجود نخواهند آمد.

کلیدواژه‌ها