بررسی و نقد دیدگاه ویرنگا درباره مفهوم «علم مطلق»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، دانشگاه قم، ایران.

2 دانشیار، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران

چکیده

علم الهی به معنای آگاهی خداوند نسبت به امور هستی، موضوعی است که همواره در حیطه‌ الهیات فلسفی ـ کلامی مطرح بوده و تا کنون نظریات مختلفی حول آن پدید آمده است. فیلسوفان دین معاصر نیز از التفات به آن اجتناب نکرده‌اند و مسائل بحث‌انگیز مرتبط با آن را مورد دقت عقلی قرار داده‌اند. اولین و مهم‌ترین مسأله‌ی مربوط به علم الهی، چیستی حقیقت آن است که به نوعی مسائل دیگر، متأثر از نوع پاسخ به این مسأله است. بررسی نظریات مختلف به خصوص دیدگاه‌های معاصر، در حلّ چالش‌های نوینی که در برابر باور به علم مطلق الهی پدید آمده‌اند، می‌تواند رهگشا باشد. ویرنگا به عنوان یک فیلسوف دین معاصر سعی نموده با بیان منطقی به دفاع از گستره نامحدود علم مطلق الهی بپردازد و با روش‌های متداول در فلسفه دین به چالش‌هایی که دیدگاه‌های مخالف ایجاد نموده‌اند، پاسخ دهد. اما با این وجود در نحوه روایت وی از مفهوم علم مطلق و ویژگی‌های آن، اشکالاتی به نظر می‌رسد. مفهوم علم مطلق به نظر ویرنگا در آگاهی به تمام گزاره‌های صادق قابل تعریف است که این علم، وقوعی، غیر استنتاجی و خطاناپذیر است. مهم‌ترین ایراد دیدگاه وی این است که چنین تعریفی نمی‌تواند گویای حقیقت علم مطلق باشد بلکه تنها می‌تواند شرح اسمی در قالب بیان دامنه متعلقات آن باشد. اشکالات دیگری هم در روایت وی از ویژگی‌های علم مطلق به نظر می‌رسد که اهم آن استفاده از مقدمه زائد و اتخاذ پیش‌فرضی نادرست است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات